سنجش خلاقیت در درس فیزیک از طریق کاربست پروژه های عملی: یک مطالعه ی ترکیبی

پژوهش حاضر با هدف بررسی قابلیت پروژه های عملی به عنوان ابزاری برای سنجش خلاقیت دانش آموزان در فرایند آموزش فیزیک طراحی و اجرا گردید. این مطالعه با استفاده از رویکرد آمیخته (ترکیبی از روش های کیفی و کمی) و با مشارکت ۱۵ معلم و ۲۰۰ دانش آموز صورت پذیرفت. بر اساس یافته ها، پروژه های عملی مشتمل بر پنج شاخص اصلی یعنی اصالت ایده، انعطاف پذیری شناختی، طراحی آزمایش، تحلیل داده ها و نحوه ی ارائه ی نتایج، می توانند بستری مناسب برای ارزیابی خلاقیت فراهم آورند. نتایج بخش کمی پژوهش نشان دهنده ی میانگین نمره ی ۳/۱۷ از ۲۰ در شاخص کلی خلاقیت بود که بیشترین امتیاز به مولفه ی «اصالت ایده ها» با میانگین ۲/۴ از ۵ تعلق گرفت. تحلیل معادلات ساختاری نیز تاثیر معنادار دو مولفه ی طراحی آزمایش (با بار عاملی ۷۳/۰) و تحلیل داده ها (با بار عاملی ۵۸/۰) را بر خلاقیت کلی دانش آموزان تایید نمود. در عین حال، مهم ترین موانع فراروی اجرای این رویکرد، کمبود زمان (۷۳ درصد) و محدودیت های تجهیزاتی و امکاناتی (۶۵ درصد) شناسایی شدند. بر اساس نتایج، پژوهش حاضر توصیه می کند که با بازنگری در نظام های ارزشیابی و تامین منابع آموزشی مورد نیاز، از پروژه های عملی به عنوان بستری کارآمد و تاثیرگذار برای شکوفایی خلاقیت در درس فیزیک بهره گرفته شود.

کلیدواژه ها:

خلاقیت علمی ، آموزش فیزیک ، ارزشیابی مبتنی بر پروژه ، فعالیت های آزمایشگاهی