واکاوی نقش رسانه های اجتماعی در شکل گیری باورهای دینی نوجوانان و ارائه ی رویکردهای فقهی-پرورشی برای مدیریت چالش ها

با گسترش روزافزون رسانه های اجتماعی، نسل نوجوان بیش از هر دوره ای در معرض جریان های گوناگون محتوای دیجیتال قرار گرفته است که می تواند جهت گیری باورهای دینی آنان را در مسیر مثبت یا منفی سوق دهد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی میزان و چگونگی اثرگذاری این بسترهای ارتباطی بر اعتقادات مذهبی دانش آموزان و نیز ارائه ی رهیافت های فقهی-تربیتی برای کاهش آسیب های احتمالی، با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد پیمایشی به اجرا درآمد. جامعه ی آماری این تحقیق را دانش آموزان و دبیران مقطع متوسطه ی تشکیل دادند و با بهره گیری از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، حجم نمونه ای معادل ۳۵۰ نفر انتخاب گردید. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه ی محقق ساخته و مصاحبه های نیمه ساختاریافته بود که روایی و پایایی آن ها پیش از اجرا مورد تایید قرار گرفت. یافته های پژوهش آشکار ساخت که شبکه های اجتماعی تاثیری دووجهی بر باورهای دینی نوجوانان دارند: از یک سو، دسترسی به محتوای دینی اصیل و امکان تعامل با هم سالان هم عقیده را فراهم می سازند و از سوی دیگر، انتشار مطالب شبهه انگیز و اطلاعات ناصحیح می تواند به سست شدن پایبندی مذهبی و بروز تردید در باورهای اساسی بینجامد. همچنین نتایج مبین آن است که کاربست راهبردهای فقهی-تربیتی نظیر ارتقاء سواد رسانه ای، تولید محتوای دینی هم سطح با فهم و زبان نوجوانان، و مشارکت فعال خانواده و نهاد مدرسه، می تواند پیامدهای منفی را به حداقل رسانده و ظرفیت شبکه های اجتماعی را در جهت تقویت هویت دینی دانش آموزان به کار گیرد. دستاوردهای این مطالعه می تواند راهنمای عملی برای برنامه ریزان آموزشی، معلمان و اولیا در بهره گیری بهینه از فرصت های فضای مجازی برای حفظ و ارتقاء باورهای دینی نسل جوان باشد.

کلیدواژه ها:

رسانه های مجازی ، اعتقادات مذهبی ، نسل نوجوان ، راهبردهای پرورشی