تبیین کارکرد تمرین های ریاضی در تقویت خودباوری تحصیلی دانش آموزان: یک مطالعه ی مروری نظام مند

خودباوری تحصیلی به عنوان یکی از ارکان بنیادین در فرایند موفقیت یادگیری محسوب می شود و در حوزه ی ریاضیات، به دلیل ماهیت چالش برانگیز و ساختار سلسله مراتبی این درس، از اهمیت دوچندانی برخوردار است. شمار قابل توجهی از فراگیران، در حین مواجهه با تمرین های ریاضی، با تجارب تکراری ناکامی، تنش روانی و گریز از یادگیری روبرو می شوند که پیامدی جز کاهش اعتمادبه نفس و افت عملکرد تحصیلی در پی نخواهد داشت. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکار اثرگذاری تمرین های ریاضی بر ارتقاء سطح خودباوری دانش آموزان طراحی گردیده و درصدد است تا نشان دهد که چگونه می توان تمرین ریاضی را از یک عامل تنش زا به ابزاری توانمندساز در مسیر یادگیری تبدیل نمود. این مطالعه از حیث هدف در زمره ی تحقیقات کاربردی و از منظر روش شناسی، توصیفی-تحلیلی با رویکرد مروری نظام مند به شمار می رود. جامعه ی آماری پژوهش به طور غیرمستقیم شامل تمامی دانش آموزان مقاطع گوناگون تحصیلی در سراسر کشور بوده و داده ها از طریق بررسی و تحلیل منابع علمی معتبر داخلی و خارجی در حوزه های آموزش ریاضی، روان شناسی تربیتی و انگیزش تحصیلی گردآوری گردیده است. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد و الگوها و مقوله های مشترک مرتبط با تمرین های ریاضی و اعتمادبه نفس دانش آموزان استخراج و مورد تفسیر قرار گرفتند. مطابق با یافته ها، تمرین های ریاضی در صورتی می توانند به افزایش خودباوری بینجامند که به صورت تدریجی، متناسب با سطح توانایی فراگیران، معنادار و همراه با بازخوردهای تشویقی و حمایت گرانه طراحی شده باشند. همچنین نتایج مبین آن است که تمرین های مشارکتی، مسئله محور و آن هایی که زمینه ی خطا و بازبینی را فراهم می سازند، به کاهش اضطراب ریاضی، افزایش خودکارآمدی و بهبود نگرش نسبت به این درس منجر می شوند. در نقطه ی مقابل، تمرین های کلیشه ای، نمره گرا و فشارآور، اثر معکوس داشته و به تضعیف اعتمادبه نفس و تشدید اجتناب از یادگیری دامن می زنند. در مجموع، پژوهش حاضر به این نتیجه دست یافته است که تمرین های ریاضی، در صورت طراحی هوشمندانه و مبتنی بر اصول روان شناسی تربیتی، می توانند نقشی محوری در تقویت خودباوری، استمرار در یادگیری و رشد همه جانبه ی فراگیران ایفا نموده و به ارتقاء کیفی آموزش ریاضی در مدارس کمک شایانی نمایند.

کلیدواژه ها:

تمرینات ریاضی ، خودپنداره ی تحصیلی ، باور به توانایی های ریاضی ، هراس از ریاضیات