واکاوی تاثیر ویژگی های محیط کالبدی و روانی مدرسه بر فرایند جامعه پذیری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف شناسایی میزان اثرگذاری محیط فیزیکی و جو اجتماعی مدارس بر رشد قابلیت های ارتباطی و اجتماعی دانش آموزان به اجرا درآمد. این مطالعه با بهره گیری از رویکرد آمیخته (ترکیبی از روش های کمی و کیفی) صورت پذیرفت و در آن، تعداد ۴۰۰ دانش آموز و ۳۰ معلم از مدارس با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه ی محقق ساخته، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و مشاهده ی میدانی بود. نتایج حاصل از تحلیل های کمی نشان داد که دو مولفه ی طراحی کالبدی مدرسه (با ضریب همبستگی ۶۲/۰) و فضای روانی-اجتماعی حاکم بر محیط آموزشی (با ضریب ۷۱/۰)، سهم معناداری در رشد مهارت های میان فردی فراگیران دارند. به گونه ای که طراحی منعطف و چندمنظوره ی فضاهای آموزشی به میزان ۵۰ درصد به افزایش تعاملات گروهی انجامیده و وجود عناصر طبیعی و فضای سبز نیز بهبودی معادل ۴۵ درصد در توانایی همکاری جمعی دانش آموزان را به همراه داشته است. در بخش کیفی پژوهش نیز مشخص گردید که برقراری روابط مثبت و حمایت گر میان معلمان و دانش آموزان و همچنین تنظیم زمان بندی متناسب با فعالیت های تربیتی، از جمله عوامل تعیین کننده در فرایند جامعه پذیری موثر به شمار می روند. یافته های این مطالعه دلالت های روشنی برای طراحان فضاهای آموزشی و برنامه ریزان درسی داشته و نشان می دهد که توجه توامان به جنبه های عینی و ذهنی محیط مدرسه، می تواند به ارتقاء قابل توجهی در توانمندی های اجتماعی دانش آموزان بینجامد.

کلیدواژه ها:

محیط مدرسه ، جامعه پذیری تحصیلی ، تعاملات میان فردی ، معماری آموزشی