طراحی اکوسیستم متنوع الگوهای نقش:نوآوری در آموزش ابتدایی با تاکید بر جنسیت معلم و تعامل های آموزشی و پیامد های غیر شناختی

چکیده معلم در دوره ابتدایی صرفا انتقال دهنده محتوای برنامه درسی نیست، بلکه یکی از بزرگسالان مهم و قابل مشاهده در محیط اجتماعی کودک است که از طریق کیفیت تدریس، تعاملات روزمره، بازخورد، انتظارات و الگوهای رفتاری خود می تواند بر تجربه شناختی، هیجانی و اجتماعی دانش آموز اثر بگذارد. ازاین رو، جنسیت معلم طی دهه های اخیر به عنوان یکی از متغیرهای مورد توجه در پژوهش های آموزشی مطرح بوده است؛ بااین حال، شواهد موجود از وجود یک رابطه ساده، خطی و جهان شمول میان جنسیت معلم و پیشرفت تحصیلی حمایت نمی کنند. پژوهش های تجربی نشان داده اند که پیامدهای مرتبط با جنسیت معلم ممکن است به تخصص محتوایی، جنسیت دانش آموز، زمینه اجتماعی، نوع پیامد مورد بررسی و حتی ترکیب جنسیتی کل تیم آموزشی وابسته باشند. در همین راستا، پژوهش های جدیدتر نشان داده اند که جنسیت معلم را نمی توان صرفا در سطح یک معلم منفرد بررسی کرد و ترکیب جنسیتی تیم معلمان نیز ممکن است با پیامدهای غیرشناختی دانش آموزان ارتباط داشته باشد. از سوی دیگر، شواهد جدید درباره کودکان دبستانی نشان می دهد که کلیشه های جنسیتی مرتبط با علایق تحصیلی از سنین پایین شکل می گیرند و کودکان حتی ممکن است انتظار داشته باشند معلمان نیز بر اساس این کلیشه ها درباره علایق تحصیلی دختران و پسران قضاوت کنند. در مقابل، مطالعات مداخله ای نشان داده اند که برنامه های مدرسه محور می توانند در کاهش کلیشه ها و سوگیری های جنسیتی نقش داشته باشند. مقاله حاضر با تلفیق این شواهد با نظریه یادگیری اجتماعی بندورا، نظریه طرحواره جنسیتی بم، نظریه دلبستگی بالبی و اینزورث و با استفاده محتاطانه و غیرمستقیم از مفاهیم نظری فروید و یونگ، استدلال می کند که اثر جنسیت معلم باید در قالب یک نظام چندسطحی و زمینه مند بررسی شود. بر اساس این رویکرد، شکاف اصلی ادبیات موجود، تمرکز غالب بر جنسیت معلم منفرد و کمبود توجه به «اکوسیستم الگوهای نقش» است که دانش آموز طی سال های تحصیل با آن مواجه می شود. در پاسخ به این شکاف، مقاله مدل «تنوع ترکیبی الگوهای نقش» را پیشنهاد می کند که در آن، معلمان زن و مرد به صورت هدفمند و غیرکلیشه ای در دروس، پروژه ها و فعالیت های مختلف مشارکت می کنند تا دانش آموزان با طیف گسترده ای از الگوهای علمی، فنی، هنری، اجتماعی، مدیریتی و عاطفی مواجه شوند«مقاله حاضر با ارائه مدل نوآورانه «اکوسیستم متنوع الگوهای نقش» و هفت راهکار عملی (از جمله تدریس مشترک، آینه تعاملی معلم، و آزمایشگاه الگوهای نقش)، به دنبال ارائه روش های نوین آموزشی برای ایجاد محیط های یادگیری عادلانه و غیرکلیشه ای در دوره ابتدایی است.»

کلیدواژه ها:

جنسیت معلم ، دوره ابتدایی ، یادگیری مشاهده ای ، طرحواره جنسیتی ، کلیشه جنسیتی ، انتظارات معلم ، تعامل آموزشی ، تیم آموزشی ، الگوهای نقش ، یادگیری غیرشناخت