واکاوی تاثیر حذف شهریه ی مدارس بر تحققپذیری عدالت در دسترسی به فرصت های یادگیری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف شناسایی کارکردهای سیاست تامین مالی تحصیلات از سوی دولت در مسیر ایجاد بسترهای مساوی برای بهره مندی دانش آموزان از موقعیت های تعلیم و تربیت و نیز کاستن از نابرابری های موجود در نظام آموزشی کشور طراحی و اجرا گردید. این مطالعه با کاربست رویکرد آمیخته (ترکیب روش های کمی و کیفی) و تحلیل داده های استخراج شده از ۵۰۰ واحد آموزشی پراکنده در ۲۰ استان کشور انجام پذیرفت. مطابق با یافته های بخش کمی، فاصله ی معناداری در نرخ پوشش تحصیلی میان مناطق کمتر توسعه یافته (۵/۸۲ درصد) و مناطق برخوردار (۱/۹۴ درصد) مشهود است. از سوی دیگر، متغیرهای مرتبط با شایستگی های حرفه ای معلمان (با بار عاملی ۴۲/۰) و همچنین میزان سرانه ی هزینه های آموزشی (با ضریب همبستگی ۶۸/۰)، بیشترین توان تبیین کنندگی را در ارتباط با سطح عملکرد تحصیلی فراگیران دارا بودند. بررسی های کیفی نیز نشان داد که محدودیت های اقتصادی، فقدان نیروهای مجرب در نقاط دوردست، و ظرفیت های فناورانه از مهم ترین متغیرهای اثرگذار بر کیفیت آموزش به شمار می روند. افزون بر این، قیاس تطبیقی با نظام های آموزشی پیشرو نظیر فنلاند، حاکی از آن است که شکاف در سرانه ی هزینه های آموزشی و نیز میزان نسبت دانش آموز به معلم، دو مانع جدی در مسیر بهبود کیفیت آموزش همگانی در ایران به حساب می آیند. بر اساس نتایج به دست آمده، پژوهش حاضر بر ضرورت افزایش سهم بودجه ی آموزش از تولید ناخالص داخلی به سطح ۴ درصد، سیاست های تشویقی برای جذب و نگهداشت نیروهای متخصص در مناطق حاشیه ای، و همچنین راه اندازی سکوهای آموزشی برخط و رایگان تاکید دارد تا بدین وسیله زمینه ی تحقق عملی عدالت آموزشی فراهم آید.

کلیدواژه ها:

آموزش همگانی بدون هزینه ، برابری فرصت های تحصیلی ، کیفیت یاددهی-یادگیری ، نابرابری جغرافیایی ، عدالت در آموزش