از اضطراب تا امنیت: نقش نگرانی ها و شیوه های پاسخ دهی مادران در تنظیم هیجان، انگیزش و تاب آوری کودکان ۳ تا ۶ سال؛ رویکردی از عصب شناسی تربیتی

دوره ۳ تا ۶ سالگی، به دلیل رشد سریع قشر پیش پیشانی، شکل گیری الگوهای دلبستگی و تحول توانایی تنظیم هیجان، مرحله ای حساس در رشد کودک به شمار می آید. هدف این مقاله، تبیین نقش دغدغه ها و شیوه های پاسخ دهی مادران در تنظیم هیجان، انگیزش و تاب آوری کودکان ۳ تا ۶ سال با رویکرد عصب شناسی تربیتی است. پژوهش حاضر با روش مروری–تحلیلی و بررسی نظام مند منابع علمی منتشرشده در فاصله سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد و مطالعات مرتبط با استرس مادرانه، محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال، دلبستگی، تنظیم هیجان، انگیزش و تاب آوری کودکان پیش دبستانی تحلیل گردید. یافته ها نشان می دهد استرس مزمن و نگرانی های حل نشده مادر، از طریق کاهش کیفیت تعامل مادر–کودک و فعال سازی مکرر سازوکارهای زیستی استرس، می تواند با افزایش برانگیختگی هیجانی کودک و دشواری در تنظیم هیجان همراه باشد. همچنین، دغدغه های کنترلی و پاسخ های مبتنی بر تهدید، سرزنش یا فشار، در مقایسه با نگرانی های حمایت گرانه و پاسخ های همدلانه، ممکن است انگیزش درونی و تجربه امنیت کودک را تضعیف کند. واکنش مادر به شکست های کوچک کودک نیز در شکل گیری تاب آوری یا درماندگی آموخته شده نقش مهمی دارد. بر این اساس، تنظیم هم زمان هیجان میان مادر و کودک، نام گذاری هیجان ها، پذیرش خطا به عنوان بخشی از یادگیری و استفاده از راهبردهایی مانند تنفس آرام مشترک، می تواند زمینه رشد امنیت هیجانی، انگیزش درونی و تاب آوری کودک را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

عصب شناسی تربیتی ، دغدغه های مادر ، محور HPA ، تنظیم هیجان ، تاب آوری ، کودکان ۳ تا ۶ سال