واکاوی تاثیر طراحی آموزشی خلاق محور بر پرورش توانایی تفکر واگرای دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تعیین سهم رویکردهای خلاقانه در تدوین برنامه های درسی بر رشد توانایی تفکر واگرا در میان دانش آموزان مقطع متوسطه دوم سراسر ایران انجام شد. این مطالعه از حیث هدف، کاربردی و از لحاظ روش، همبستگی از نوع توصیفی به شمار می رود. جامعه آماری را تمامی دانش آموزان دوره متوسطه دوم کشور تشکیل دادند و حجم نمونه با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای، ۳۶۰ نفر تعیین گردید. برای گردآوری اطلاعات، از پرسشنامه ی محقق ساخته ی سنجش خلاقیت در برنامه ریزی درسی و نسخه ی استاندارد آزمون تفکر خلاق تورنس (TTCT) استفاده شد. تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS و با به کارگیری شاخص های توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه صورت پذیرفت. بر اساس یافته ها، سطح کاربست برنامه ریزی درسی خلاقانه در مدارس کشور در بازه ای بین متوسط تا نسبتا مطلوب ارزیابی شد و در این میان، فعالیت های مشارکتی و تکالیف مبتنی بر پروژه، بیشترین توان پیش بینی کنندگی را برای تفکر واگرا داشتند. رابطه ی مثبت و معناداری بین متغیر اصلی پژوهش و تفکر واگرا مشاهده گردید و مدل رگرسیونی نشان داد که حدود ۳۸ درصد از تغییرات تفکر واگرا توسط برنامه ریزی خلاقانه قابل تبیین است. این نتایج حاکی از آن است که معلمان، از طریق به کارگیری منظم راهبردهای بدیع، فراهم سازی فضای یادگیری پویا و ارائه ی بازخوردهای منعطف، قادر خواهند بود سطح تفکر واگرا و توانمندی های خلاقانه ی دانش آموزان را به طور محسوسی ارتقا دهند. افزون بر این، بستر محیطی و میزان برخورداری از امکانات آموزشی نیز به عنوان عوامل تعدیل گر، بر شدت اثرگذاری رویکرد خلاقانه در برنامه ریزی درسی موثر تشخیص داده شدند.

کلیدواژه ها:

طراحی آموزشی خلاق ، تفکر واگرا ، یادگیری مشارکتی ، پروژه های عملی ، دانش آموزان متوسطه