بررسی تاثیر رسانه های اجتماعی بر اعتقادات مذهبی نوجوانان و ارائه رهیافت های فقهی-پرورشی در مواجهه با چالش های پیش رو

با گسترش روزافزون رسانه های اجتماعی در زیست جهان نوجوانان، دانش آموزان بیش از هر دوره دیگری در معرض انبوهی از پیام ها، تصاویر و محتواهای متنوع دیجیتال قرار گرفته اند که می تواند نظام باورهای دینی آنان را در جهت های مثبت یا منفی دستخوش تغییر سازد. پژوهش کنونی با هدف تبیین میزان تاثیرپذیری باورهای دینی دانش آموزان از فضای شبکه های اجتماعی و نیز شناسایی مجموعه ای از راهکارهای مبتنی بر آموزه های فقهی و رویکردهای پرورشی برای کاهش آسیب های احتمالی، به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد پیمایشی به اجرا درآمده است. جامعه آماری این مطالعه را دانش آموزان و دبیران دوره متوسطه دوم تشکیل می دهند که از میان آن ها، حجم نمونه ای معادل ۳۵۰ نفر با کاربرد روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب گردید. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته با تایید روایی و پایایی و نیز مصاحبه های نیمه ساختاریافته بود. یافته های پژوهش حاکی از تاثیر دوگانه شبکه های اجتماعی بر مولفه های اعتقادی نوجوانان است: در یک سو، بستر مناسبی برای دسترسی آسان به محتوای دینی و ارتباط با همسالان هم عقیده فراهم می آورند و در سوی دیگر، انتشار مطالب شبهه انگیز و اطلاعات نادرست می تواند به تضعیف پایبندی مذهبی و ایجاد تزلزل در باورهای قلبی بینجامد. افزون بر این، نتایج نشان داد که کاربرد راهبردهای فقهی-پرورشی نظیر آموزش سواد رسانه ای، تولید محتوای دینی هم سطح با فهم و زبان نوجوانان و نیز نقش آفرینی فعال خانواده و نهاد مدرسه، می تواند تاثیرات منفی را به طور چشمگیری کاهش داده و زمینه های بهره مندی مثبت از این فضاها را برای تقویت هویت دینی فراهم سازد. دستاوردهای این پژوهش می تواند راهنمای عملی برای مدیران آموزشی، معلمان و والدین در جهت استفاده بهینه از فرصت های فضای مجازی و صیانت از سرمایه اعتقادی نسل نوجوان باشد.

کلیدواژه ها:

فضای مجازی ، اعتقادات مذهبی ، فراگیران ، رهیافت های پرورشی