بررسی در کارکرد بازی های سنتی و محلی به عنوان بستری برای تحکیم هویت فرهنگی و انسجام اجتماعی در میان دانش آموزان

پژوهش پیش رو با هدف تبیین کارکردهای چندگانه بازی ها و فعالیت های حرکتی بومی-محلی در فرایند تحکیم هویت فرهنگی و ارتقای انسجام اجتماعی دانش آموزان طراحی و به اجرا درآمده است. این مطالعه در چارچوب پژوهش های آمیخته (کیفی-کمی) صورت پذیرفته و جامعه آماری آن را ۴۲۰ نفر از دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی از ۱۴ استان کشور تشکیل می دهند که با بهره گیری از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب گردیدند. ابزارهای گردآوری داده ها عبارت بودند از: پرسشنامه محقق ساخته با ضریب پایایی ۰٫۸۷، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۴۸ نفر از معلمان و صاحبنظران حوزه تربیت بدنی و نیز بررسی اسناد و مدارک مرتبط با برنامه های درسی. یافته های بخش کمی حاکی از آن است که ۷۸/۵ درصد از مشارکت کنندگان، تاثیر مثبت بازی های سنتی بر هویت فرهنگی را تایید نموده اند (میانگین ۴/۲ از ۵) و آزمون های آماری رابطه معناداری میان میزان مشارکت در این بازی ها با مولفه های هویت فرهنگی و انسجام اجتماعی نشان دادند. در بخش کیفی نیز سه کارکرد اساسی برای بازی های سنتی-محلی شناسایی گردید: انتقال ارزش های فرهنگی بین نسلی، تسهیل تعاملات اجتماعی سازنده در محیط مدرسه و آموزش ضمنی مفاهیم فرهنگی در فضایی غیررسمی و جذاب. از سوی دیگر، موانع عمدتا شامل کمبود امکانات و تجهیزات استاندارد (۸۷٪)، نبود برنامه ریزی درسی مدون (۷۹٪) و دغدغه ها و مقاومت والدین (۶۵٪) گزارش شد. بر اساس یافته های این کاوش، «الگوی یکپارچه سه سطحی» به عنوان چارچوب عملیاتی برای بهره مندی نظام مند از ظرفیت های بازی های بومی در نظام آموزشی پیشنهاد گردیده است. برآیند کلی پژوهش حاکی از آن است که بازی های سنتی-محلی، در صورت برنامه ریزی هدفمند و پشتیبانی نهادی، می توانند به عنوان ابزاری کارآمد در جهت تقویت هویت ملی، غنی سازی سرمایه اجتماعی و پویاسازی زیست بوم مدارس نقش آفرینی نمایند.

کلیدواژه ها:

بازی های بومی-محلی ، هویت فرهنگی ، پیوند اجتماعی ، محیط های یادگیری