تحلیل شکاف میان زبان کتاب های دینی و زبان رایج نوجوانان در فهم مفاهیم اعتقادی در دوره متوسطه اول

این پژوهش با هدف تحلیل شکاف میان زبان کتاب های دینی و زبان رایج نوجوانان در فهم مفاهیم اعتقادی دوره متوسطه اول انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، ناکارآمدی ساختارهای زبانی موجود در کتب درسی (پیام های آسمان و قرآن) در برقراری ارتباط با افق ذهنی و رشد شناختی دانش آموزان است. این مطالعه با بهره گیری از رویکرد آمیخته (کمی و کیفی) و با مشارکت جامعه آماری دانش آموزان سراسر کشور انجام گرفت. داده ها از طریق تحلیل محتوای زبانی متون و ابزارهای پرسشنامه و مصاحبه نیمه ساخت یافته گردآوری شد. یافته ها نشان داد که پیچیدگی واژگانی (انتزاعی بودن)، طول جملات و سبک بیان آمرانه در متون درسی، فاصله معناداری با زبان روزمره نوجوانان دارد که این شکاف زبانی، درک مفاهیم اعتقادی را مختل کرده و آن را به «حفظ مکانیکی» محدود می کند. تحلیل نتایج، حاکی از همبستگی معنادار میان شاخص های خوانایی پایین و کاهش درونی سازی باورهای دینی است. بر اساس مبانی نظری (رشد شناختی پیاژه و منطقه تقریبی رشد ویگوتسکی)، پژوهش نتیجه می گیرد که عدم تناسب میان فرم زبانی متن و جهان زیسته مخاطب، موجب دوپارگی میان زبان دین و زبان زندگی دانش آموز می شود. در پایان، بر اساس یافته ها، دلالت هایی نظیر «چرخش پارادایم در تالیف»، «بهره گیری از ساده سازی آموزشی با حفظ عمق معنایی» و «آموزش معلمان برای میانجی گری زبانی» پیشنهاد شده است تا زبان دین به عنوان زبانی معنادار در حیات نوجوان بازسازی شود.

کلیدواژه ها:

شکاف زبانی ، آموزش دینی ، دوره متوسطه اول ، درونی سازی مفاهیم