هوش مصنوعی و آموزش آنلاین؛ فرصتی برای تداوم یادگیری در شرایط بحران

ظهور غیرمنتظره ی بحران هایی همچون همه گیری کووید-۱۹، نظام های آموزشی سنتی را در سراسر جهان با چالش های عمیقی روبه رو ساخته و ضرورت بهره گیری از فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی را در فرایندهای یادگیری آشکار ساخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش آنلاین مبتنی بر هوش مصنوعی در تداوم یادگیری در شرایط بحران، با تمرکز بر آموزش عالی ایران انجام شد. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی و رویکرد کمی بود. جامعه ی آماری شامل اعضای هیئت علمی و دانشجویان دانشگاه های ایران در دوران بحران کووید-۱۹ بود که از میان آن ها ۳۸۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ی محقق ساخته بود که روایی آن توسط متخصصان فناوری آموزشی و برنامه ی درسی تایید شد (CVR = ۰.۸۵، CVI = ۰.۹۲) و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰.۹۴) به دست آمد. داده ها با استفاده از آزمون های کولموگروف-اسمیرنوف و تی تک نمونه ای در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند. یافته ها نشان داد آموزش آنلاین مبتنی بر هوش مصنوعی نقش معناداری در تداوم یادگیری در شرایط بحران ایفا کرده است (t = ۱۸.۴۵، p < ۰.۰۰۱). نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد میانگین نمرات تمامی ابعاد پرسشنامه (تطبیق هوشمند محتوا، ارزیابی خودکار، پشتیبانی از یادگیرنده، تحلیل یادگیری و مدیریت بحران) به طور معناداری بالاتر از میانگین نظری بود (۳.۷۵ ± ۰.۶۲). یافته های پژوهش، بینش های کاربردی برای سیاست گذاران آموزشی، مدیران دانشگاهی و طراحان برنامه ی درسی در جهت توسعه ی نظام های آموزشی پاسخگو به بحران و یکپارچه با هوش مصنوعی فراهم می سازد. واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، آموزش آنلاین، مدیریت بحران، تداوم یادگیری، کووید-۱۹، آموزش عالی