پنج دقیقه ی پایانی کلاس؛ تکنیکی که ماندگاری درس را سه برابر می کند

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر فعالیت های ساختاریافته ی پنج دقیقه ی پایانی کلاس بر ماندگاری یادگیری دانش آموزان انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه ی آماری شامل کلیه ی دانش آموزان دوره ی دوم متوسطه ی ناحیه ی سه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود. نمونه ای به حجم ۱۲۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۶۰ نفر) و کنترل (۶۰ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش، طی پنج دقیقه ی پایانی هر جلسه، فعالیت های جمع بندی ساختاریافته شامل نوشتن خلاصه، ترسیم نقشه ی مفهومی، تکلیف یک دقیقه ای و سوالات بازیابی را دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل، روال سنتی مرور معلم محور را دنبال کردند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ی محقق ساخته ی ماندگاری یادگیری بود که روایی آن توسط متخصصان روان شناسی تربیتی تایید شد (CVR=۰.۸۵، CVI=۰.۹۱) و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ ۰/۹۳ به دست آمد. آزمون کولموگروف-اسمیرنوف نشان دهنده ی توزیع نرمال داده ها بود (p>۰.۰۵) و برای آزمون فرضیه ها از آزمون تی تک نمونه ای استفاده شد. یافته ها نشان داد که میانگین نمره ی ماندگاری گروه آزمایش (M=۲۷.۴۲، SD=۳.۱۸) به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل (M=۱۸.۷۶، SD=۴.۰۵) بود، t(۵۹)=۱۳.۰۴، p<۰.۰۰۱. اندازه ی اثر (d=۲.۳۶) نشان داد که مداخله، ماندگاری بلندمدت را تقریبا سه برابر افزایش داده است. پژوهش نتیجه می گیرد که طراحی پنج دقیقه ی پایانی کلاس به عنوان یک جلسه ی بازیابی و تثبیت ساختاریافته، تکنیکی کم هزینه و اثربخش است که می تواند دوام یادگیری در کلاس های ایرانی را به طور چشمگیری ارتقا دهد

کلیدواژه ها:

تکنیک اختتام ، ماندگاری یادگیری ، مرور پایانی کلاس ، تمرین بازیابی ، روش های فعال تدریس ، مدیریت کلاس