تاثیر تحلیل رفتاری کاربردیaba برکاهش رفتارهای کلیشه ای

اختلال طیف اوتیسم یکی از اختلالات عصب رشدی است که با تفاوت ها و اختلالاتی در ارتباط و تعامل اجتماعی و همچنین وجود الگوهای محدود، تکراری و کلیشه ای رفتار، علایق یا فعالیت ها شناخته می شود. رفتارهای کلیشه ای می توانند به شکل حرکات تکراری بدن، دست زدن، تکان دادن بدن، چرخاندن اشیا، تکرار صداها و کلمات، پافشاری بر انجام فعالیت های خاص و الگوهای رفتاری تکراری بروز کنند و در صورت شدت زیاد، فرصت های یادگیری، مشارکت اجتماعی و استقلال فرد را محدود سازند. تحلیل رفتاری کاربردی یا ABA یکی از رویکردهای مداخله ای مبتنی بر اصول یادگیری است که با شناسایی رابطه میان پیشایندها، رفتارها و پیامدها، امکان طراحی مداخلات هدفمند برای افزایش رفتارهای مطلوب و کاهش رفتارهای نامطلوب را فراهم می کند. هدف مقاله حاضر بررسی مروری تاثیر ABA بر کاهش رفتارهای کلیشه ای در کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم است. در این مقاله، ضمن بررسی ویژگی های رفتاری و رشدی اوتیسم، مفهوم رفتارهای کلیشه ای، عوامل موثر بر شکل گیری و تداوم آن ها و اصول اساسی ABA مورد توجه قرار گرفته است. همچنین نقش ارزیابی کارکردی رفتار، تقویت افتراقی، خاموشی، شکل دهی، آموزش رفتارهای جایگزین و مداخلات مبتنی بر پیشایند در مدیریت رفتارهای کلیشه ای بررسی شده است. یافته های حاصل از مرور منابع نشان می دهد که اثربخشی مداخلات رفتاری زمانی افزایش می یابد که رفتار هدف به صورت دقیق تعریف و کارکرد آن شناسایی شود و برنامه مداخله متناسب با ویژگی های فردی کودک طراحی گردد. استفاده از تقویت مثبت و آموزش رفتارهای جایگزین می تواند به کاهش وابستگی کودک به رفتارهای کلیشه ای و افزایش مشارکت او در فعالیت های آموزشی و اجتماعی کمک کند. در مجموع، ABA را می توان رویکردی ساختاریافته و قابل سنجش برای مدیریت رفتارهای کلیشه ای دانست؛ با این حال، اجرای آن نیازمند آموزش متخصصان، همکاری خانواده، توجه به تفاوت های فردی و رعایت اصول اخلاقی است.

کلیدواژه ها:

تحلیل رفتاری کاربردی ، ABA ، رفتارهای کلیشه ای ، اختلال طیف اوتیسم ، رفتار تکراری ، تقویت افتراقی ، مداخلات رفتاری.