دوستی که «نه» شنیدن بلد نیست، دوست واقعی نیست: بررسی نقش پذیرش مرز در کیفیت دوستی

دوستی به عنوان یکی از بنیادین ترین روابط انسانی، نیازمند احترام متقابل، اعتماد و توانایی طرفین در پذیرش خواسته ها و محدودیت های یکدیگر است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ناتوانی در پذیرش پاسخ «نه» در کیفیت دوستی انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی بود و جامعه آماری آن را دانشجویان دانشگاه های شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ تشکیل دادند. نمونه ای به حجم ۳۰۰ نفر (۱۵۰ زن و ۱۵۰ مرد) به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ای مشتمل بر ۳۰ گویه بود که بر اساس پرسشنامه دوستی مک گیل (مندلسون و ابود، ۱۹۹۹)، مقیاس نقض مرزها (هیث و همکاران، ۲۰۱۵) و مبانی اسلامی دوستی طراحی شد. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه توسط ده تن از متخصصان روان شناسی و مشاوره دانشگاه های ایران تایید شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ ۰/۸۹ به دست آمد. یافته های حاصل از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف نشان دهنده توزیع نرمال داده ها بود (p>۰/۰۵). نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که میانگین نمره کیفیت دوستی در افرادی که با دوستان ناتوان در پذیرش «نه» مواجه بوده اند به طور معناداری پایین تر از میانگین نظری است (t=-۱۲/۴۵، p<۰/۰۰۱). همچنین بین ناتوانی در پذیرش «نه» و کاهش رضایت از دوستی، افزایش استرس ادراک شده و کاهش بهزیستی روان شناختی رابطه منفی معنادار وجود داشت. یافته های پژوهش بر اهمیت آموزش مهارت های ارتباطی و توانمندسازی افراد در زمینه مرزبندی سالم در دوستی ها تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

دوستی ، پذیرش «نه» ، مرزبندی ، کیفیت رابطه ، بهزیستی روان شناختی ، ناتوانی در پاسخگویی به رد