بررسی یادگیری موثر به عنوان یکی از مهم ترین اهداف نظام های آموزشی، حاصل تعامل مجموعه ای از عوامل شناختی، هیجانی، انگیزشی و رفتاری

یادگیری موثر به عنوان یکی از مهم ترین اهداف نظام های آموزشی، حاصل تعامل مجموعه ای از عوامل شناختی، هیجانی، انگیزشی و رفتاری است و نمی توان آن را صرفا به توانایی های ذهنی یا روش های تدریس محدود کرد. بررسی مباحث مطرح شده در این مقاله نشان داد که سه مولفه هوش هیجانی، خودتنظیمی و انگیزش، از بنیادی ترین عوامل روان شناختی هستند که به صورت مستقل و در تعامل با یکدیگر، نقش تعیین کننده ای در کیفیت یادگیری، پیشرفت تحصیلی و رشد همه جانبه دانش آموزان ایفا می کنند. هر یک از این سازه ها بخشی از فرایند یادگیری را تحت تاثیر قرار می دهند، اما آنچه اهمیت بیشتری دارد، ارتباط متقابل و هم افزایی میان آن ها است؛ به گونه ای که تقویت هر یک می تواند زمینه ارتقای سایر مولفه ها را نیز فراهم سازد و در نهایت به شکل گیری یادگیری عمیق، پایدار و معنادار منجر شود. هوش هیجانی با فراهم کردن توانایی شناخت، درک، مدیریت و کنترل هیجان ها، به دانش آموز کمک می کند تا در مواجهه با چالش های آموزشی، فشارهای روانی، اضطراب امتحان و مشکلات تحصیلی عملکرد مطلوب تری داشته باشد. دانش آموزانی که از هوش هیجانی بالاتری برخوردارند، معمولا روابط اجتماعی موفق تری با معلمان و همسالان برقرار می کنند، اعتماد به نفس بیشتری دارند، در شرایط دشوار تصمیم های منطقی تری می گیرند و توانایی بیشتری در مدیریت احساسات منفی و تبدیل آن ها به انرژی مثبت برای ادامه یادگیری دارند. چنین ویژگی هایی موجب افزایش تمرکز، کاهش رفتارهای هیجانی مخرب، بهبود مشارکت در فعالیت های آموزشی و ارتقای کیفیت یادگیری می شود. بنابراین، هوش هیجانی را می توان یکی از پیش نیازهای اساسی موفقیت تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان دانست که توجه به آن باید به عنوان بخشی از برنامه های رسمی آموزشی مورد توجه مدارس قرار گیرد. از سوی دیگر، خودتنظیمی یادگیری به عنوان یکی از مهم ترین مهارت های قرن بیست و یکم، دانش آموز را از یک یادگیرنده منفعل به یادگیرنده ای فعال، مسئولیت پذیر و مستقل تبدیل می کند. دانش آموز خودتنظیم برای یادگیری خود برنامه ریزی می کند، اهداف روشنی تعیین می کند، راهبردهای مناسب مطالعه را انتخاب می کند، عملکرد خود را به طور مستمر مورد ارزیابی قرار می دهد و در صورت نیاز، روش های یادگیری خود را اصلاح می کند. این ویژگی ها نه تنها موجب افزایش کیفیت یادگیری می شوند، بلکه مهارت هایی مانند حل مسئله، تفکر انتقادی، تصمیم گیری، مدیریت زمان، مسئولیت پذیری و استقلال فردی را نیز در دانش آموزان تقویت می کنند.کلمات کلیدی : هوش هیجانی ، خودتنظیمی ، انگیزش ، یادگیری موثر ، دانش آموزان