مدرسه هوشمند در شرایط بحران؛ تجربه های نوین آموزش آنلاین

بحران های متاخر، به ویژه همه گیری کووید-۱۹، نظام های آموزشی سنتی را در سراسر جهان با چالش های بنیادین روبه رو ساخت و مدارس را ناگزیر به پذیرش رویکردهای دیجیتال و یادگیری برخط در مقیاسی بی سابقه نمود. مفهوم «مدرسه هوشمند» که طی دو دهه اخیر در آموزش و پرورش ایران به تدریج در حال شکل گیری بود، ناگهان از یک نوآوری اختیاری به یک ضرورت حیاتی تبدیل شد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی-تحلیلی به بررسی تجربه های نوین آموزش آنلاین در مدارس هوشمند ایران در شرایط بحران می پردازد. این مطالعه با بهره گیری از اسناد رسمی وزارت آموزش و پرورش، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان، مدیران، دانش آموزان و والدین، و همچنین تحلیل اسنادی، فرصت ها، چالش ها و الگوهای نوظهور آموزش آنلاین در مدارس ایرانی را در شرایط بحران مورد کاوش قرار می دهد. یافته ها نشان می دهد که اگرچه آموزش آنلاین تداوم یادگیری را ممکن ساخت، اما شکاف های دیجیتالی عمیق، نابرابری های زیرساختی، محدودیت های آموزشی و پیامدهای روان شناختی-اجتماعی را نیز آشکار ساخت. این پژوهش چارچوبی بومی برای «مدرسه داری هوشمند تاب آور در برابر بحران» ارائه می کند که ابعاد فناورانه، آموزشی، سازمانی و فرهنگی-اجتماعی را در هم می آمیزد. نتایج پژوهش برای سیاست گذاری، توسعه حرفه ای معلمان، طراحی برنامه درسی و آینده آموزش در ایران و زمینه های مشابه کاربرد دارد. واژگان کلیدی: مدرسه هوشمند، مدیریت بحران، آموزش آنلاین، فناوری آموزشی، کووید-۱۹، شکاف دیجیتالی، آموزش و پرورش ایران، یادگیری الکترونیکی، تاب آوری آموزشی