بررسی شناسایی عوامل موثر بر افزایش مسئولیت پذیری دانش آموزان و به کارگیری راهکارهای تربیتی مناسب، از مهم ترین دغدغه های نظام های آموزشی

تربیت دانش آموزان مسئول، اخلاق مدار و توانمند در مدیریت رفتارهای فردی و اجتماعی، یکی از مهم ترین اهداف نظام های آموزشی در عصر حاضر به شمار می رود. مدرسه دیگر تنها مکانی برای انتقال مفاهیم علمی و ارتقای توانایی های شناختی نیست، بلکه محیطی مهم برای شکل گیری شخصیت، ارزش ها، نگرش ها و الگوهای رفتاری دانش آموزان است. نتایج بررسی های انجام شده در این پژوهش نشان می دهد که سه مولفه اساسی تربیت اخلاقی، یادگیری اجتماعی و آموزش مهارت های زندگی می توانند نقش موثری در ارتقای مسئولیت پذیری دانش آموزان و کاهش آسیب های رفتاری آنان داشته باشند. این سه عامل در کنار یکدیگر، زمینه ای را فراهم می کنند که دانش آموزان نه تنها قوانین و هنجارهای اجتماعی را بشناسند، بلکه بتوانند آن ها را در موقعیت های واقعی زندگی به کار گیرند و رفتارهای خود را بر اساس اصول اخلاقی و اجتماعی تنظیم کنند.تربیت اخلاقی به عنوان یکی از پایه های اصلی رشد شخصیت دانش آموزان، موجب تقویت ارزش هایی همچون احترام، صداقت، همدلی، عدالت خواهی، مسئولیت پذیری و خودکنترلی می شود. هنگامی که دانش آموزان از طریق برنامه های تربیتی مناسب با مفاهیم اخلاقی آشنا می شوند و فرصت تجربه و تمرین رفتارهای اخلاقی را در محیط مدرسه پیدا می کنند، به تدریج توانایی تشخیص درست از نادرست را در خود پرورش می دهند. این امر موجب می شود که رفتارهای آنان کمتر تحت تاثیر عوامل بیرونی مانند ترس از تنبیه یا فشار اجتماعی قرار گیرد و بیشتر بر پایه درک درونی از مسئولیت و پیامدهای رفتار شکل گیرد. بنابراین، تربیت اخلاقی می تواند به عنوان یک عامل پیشگیرانه در برابر بسیاری از رفتارهای نامطلوب مانند بی احترامی، پرخاشگری، قانون شکنی و بی توجهی به حقوق دیگران عمل کند. همچنین، یافته های نظری و پژوهشی نشان می دهد که یادگیری اجتماعی نقش مهمی در شکل گیری رفتارهای دانش آموزان دارد. دانش آموزان بخش زیادی از رفتارهای خود را از طریق مشاهده، تعامل و الگوبرداری از افراد مهم زندگی خود، به ویژه معلمان، والدین و همسالان، فرا می گیرند. از این رو، ایجاد محیط های آموزشی مبتنی بر همکاری، مشارکت، گفت وگو و احترام متقابل می تواند فرصت مناسبی برای یادگیری رفتارهای اجتماعی مثبت فراهم کند. کلمات کلیدی : تربیت اخلاقی ، یادگیری اجتماعی ، آموزش مهارت ، مهارت زندگی ، مسئولیت پذیری