تحلیل تاثیر رهبری یادگیری، سرمایه حرفه ای معلمان، نوآوری آموزشی و تاب آوری مدرسه

تحولات شتابان اجتماعی، فناورانه و معرفتی، مدرسه را از سازمانی نسبتا ثابت و مبتنی بر اجرای دستورالعمل های از پیش تعیین شده، به نهادی پویا تبدیل کرده است که برای حفظ کیفیت و پاسخ گویی به نیازهای متغیر یادگیرندگان باید به طور مستمر ظرفیت یادگیری، نوآوری و سازگاری خود را توسعه دهد. در چنین شرایطی، رهبری یادگیری، سرمایه حرفه ای معلمان، نوآوری آموزشی و تاب آوری مدرسه چهار سازه به هم پیوسته ای هستند که می توانند کیفیت تحول مدرسه را توضیح دهند. هدف مقاله حاضر، تحلیل نظری و تلفیقی روابط میان این چهار متغیر و تبیین سازوکارهایی است که از طریق آن ها رهبری یادگیری می تواند ظرفیت حرفه ای معلمان را تقویت کند، سرمایه حرفه ای به تولید و پذیرش نوآوری آموزشی بینجامد و مجموعه این فرایندها توان مدرسه را برای مواجهه سازنده با بحران ها، ابهام ها و تغییرات افزایش دهد. در این چارچوب، رهبری یادگیری صرفا به مدیریت امور اجرایی یا نظارت بر تدریس محدود نمی شود، بلکه بر ایجاد چشم انداز مشترک برای یادگیری، حمایت از یادگیری حرفه ای، توسعه اعتماد، توزیع مسئولیت و شکل دهی به فرهنگ بازاندیشی و همکاری متمرکز است. سرمایه حرفه ای معلمان نیز از ترکیب دانش و شایستگی های فردی، شبکه های همکاری حرفه ای و ظرفیت قضاوت و تصمیم گیری در موقعیت های پیچیده تشکیل می شود و به منزله زیرساخت انسانی و اجتماعی نوآوری عمل می کند. نوآوری آموزشی زمانی پایدار می شود که از سطح ابتکارهای پراکنده فردی عبور کرده و به بخشی از فرهنگ، ساختار و روال های یادگیری مدرسه تبدیل شود. تاب آوری مدرسه نیز در این مقاله نه به معنای صرفا مقاومت در برابر بحران، بلکه به منزله ظرفیت پیش بینی، جذب فشار، سازگاری، یادگیری از اختلال و بازسازی هوشمندانه فرایندهای آموزشی در نظر گرفته شده است. تحلیل تلفیقی مباحث نشان می دهد که رابطه این چهار متغیر ماهیتی خطی و یک سویه ندارد؛ رهبری یادگیری از طریق اعتماد، عاملیت معلم و اجتماعات یادگیری حرفه ای بر سرمایه حرفه ای اثر می گذارد، سرمایه حرفه ای ظرفیت نوآوری را افزایش می دهد و نوآوری همراه با فرهنگ حمایتی و یادگیری سازمانی به تقویت تاب آوری می انجامد. در مقابل، مدرسه تاب آور نیز فرصت حفظ و توسعه یادگیری حرفه ای و نوآوری در شرایط دشوار را فراهم می کند. بر این اساس، تحول پایدار مدرسه مستلزم سیاست گذاری یکپارچه ای است که توسعه مدیران، توانمندسازی معلمان، حمایت از آزمایشگری آموزشی و ایجاد ساختارهای مشارکتی و انعطاف پذیر را به صورت هم زمان دنبال کند.

کلیدواژه ها:

رهبری یادگیری ، سرمایه حرفه ای معلمان ، نوآوری آموزشی ، تاب آوری مدرسه ، یادگیری سازمانی