بررسی نقش شفقت به خود، انعطاف پذیری شناختی، تنظیم هیجان و بهزیستی تحصیلی دانش آموزان

دوران تحصیل یکی از مهم ترین مراحل زندگی انسان است که در آن دانش آموز علاوه بر کسب دانش و مهارت های علمی، در معرض مجموعه ای از تجربه های شناختی، هیجانی، اجتماعی و فردی قرار می گیرد. مدرسه برای دانش آموز تنها محیطی برای انتقال محتوای درسی نیست، بلکه فضایی است که در آن فرد با موقعیت های مختلفی همچون ارزیابی و امتحان، رقابت تحصیلی، برقراری روابط با همسالان، تعامل با معلمان، پذیرش مسئولیت های آموزشی، تجربه موفقیت و شکست و مواجهه با انتظارات خانواده و جامعه روبه رو می شود. چگونگی مواجهه دانش آموز با این تجربه ها می تواند نقش تعیین کننده ای در کیفیت زندگی تحصیلی، انگیزش، عملکرد آموزشی و سلامت روانی او داشته باشد. ازاین رو، در سال های اخیر نگاه پژوهشگران از تمرکز صرف بر پیشرفت تحصیلی و نمرات دانش آموزان به سوی بررسی مجموعه ای از عوامل روان شناختی و هیجانی موثر بر تجربه تحصیلی آنان تغییر یافته است. در این رویکرد، مفاهیمی مانند شفقت به خود، انعطاف پذیری شناختی، تنظیم هیجان و بهزیستی تحصیلی به عنوان متغیرهایی مهم و مرتبط با کیفیت تجربه دانش آموزان در محیط مدرسه مورد توجه قرار گرفته اند. بهزیستی تحصیلی را می توان یکی از شاخص های مهم کیفیت زندگی دانش آموزان در محیط آموزشی دانست. دانش آموزی که از بهزیستی تحصیلی مطلوب برخوردار است، صرفا نمرات بالایی کسب نمی کند، بلکه از حضور در مدرسه و فعالیت های یادگیری احساس رضایت دارد، خود را در فرایند یادگیری درگیر می بیند، نسبت به توانایی های خود احساس شایستگی می کند و می تواند در برابر مشکلات و فشارهای تحصیلی عملکرد سازگارانه ای داشته باشد. بهزیستی تحصیلی دربرگیرنده تجربه های مثبت دانش آموز از مدرسه، احساس تعلق و رضایت از محیط آموزشی، مشارکت در فعالیت های یادگیری و برخورداری از احساس توانمندی و کارآمدی است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش شفقت به خود، انعطاف پذیری شناختی، تنظیم هیجان و بهزیستی تحصیلی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که شفقت به خود، انعطاف پذیری شناختی و تنظیم هیجان به عنوان سه منبع مهم روان شناختی، می توانند با کاهش فشارهای تحصیلی، افزایش سازگاری و تقویت انگیزش و احساس تعلق، نقش موثری در ارتقای بهزیستی تحصیلی دانش آموزان داشته باشند. بنابراین، توجه همزمان به این مولفه ها در برنامه های آموزشی و تربیتی می تواند زمینه ساز تجربه تحصیلی سالم تر و موفقیت پایدارتر دانش آموزان شود.

کلیدواژه ها:

شفقت به خود ، انعطاف پذیری ، تنظیم هیجان ، بهزیستی تحصیلی ، دانش آموزان