تحلیل نقش سواد آینده، چابکی یادگیری، عاملیت یادگیرنده و آمادگی برای آموزش آینده

جهان در دهه های اخیر با سرعتی بی سابقه در حال تجربه تغییرات بنیادین در عرصه های علمی، فناوری، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است. ظهور فناوری های نوظهور همچون هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، کلان داده ها، رایانش ابری، واقعیت افزوده، بلاکچین و اتوماسیون هوشمند، همراه با پیامدهای جهانی شدن، تغییرات اقلیمی، تحولات جمعیت شناختی، بحران های اقتصادی، همه گیری بیماری ها و دگرگونی های بازار کار، موجب شده است که ماهیت زندگی، یادگیری، اشتغال و توسعه فردی و اجتماعی دستخوش تغییرات اساسی شود. در چنین شرایطی، دیگر نظام های آموزشی نمی توانند صرفا بر انتقال دانش ثابت و مهارت های سنتی تکیه کنند، بلکه ناگزیرند یادگیرندگانی را تربیت کنند که توانایی مواجهه با آینده ای پیچیده، پویا، نامطمئن و غیرقابل پیش بینی را داشته باشند. ازاین رو، مفهوم «آموزش آینده» (Future-Oriented Education) به عنوان یکی از مهم ترین رویکردهای تحول آفرین در نظام های آموزشی جهان مطرح شده است. در رویکرد آموزش آینده، هدف صرفا آماده سازی دانش آموزان برای موفقیت در آزمون های آموزشی یا کسب مدارک تحصیلی نیست، بلکه تمرکز اصلی بر پرورش افرادی است که بتوانند در مواجهه با تغییرات مداوم، به صورت انعطاف پذیر، خلاق، مسئولانه و یادگیرنده مادام العمر عمل کنند. آموزش آینده بر توسعه شایستگی هایی تاکید دارد که افراد را قادر می سازد فرصت ها و چالش های آینده را پیش بینی کرده، پیامدهای تصمیمات خود را تحلیل کنند، در موقعیت های جدید راه حل های نوآورانه ارائه دهند و در فرآیندهای فردی و اجتماعی نقش فعالی ایفا نمایند. به همین دلیل، بسیاری از سازمان های بین المللی نظیر یونسکو، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، مجمع جهانی اقتصاد و اتحادیه اروپا، بازطراحی نظام های آموزشی را بر پایه شایستگی های آینده به عنوان یکی از اولویت های اصلی توسعه انسانی معرفی کرده اند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل نقش سواد آینده، چابکی یادگیری، عاملیت یادگیرنده و آمادگی برای آموزش آینده پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که سواد آینده، چابکی یادگیری و عاملیت یادگیرنده، سه ظرفیت مکمل و اثرگذار در شکل گیری آمادگی برای آموزش آینده هستند؛ به گونه ای که تقویت همزمان این مولفه ها می تواند یادگیرندگان را برای مواجهه فعال، انعطاف پذیر و آگاهانه با تغییرات آموزشی و فناورانه آینده آماده سازد.

کلیدواژه ها:

سواد آینده ، چابکی یادگیری ، عاملیت یادگیرنده ، آموزش ، دانش آموزان