بررسی رابطه سلامت روان مدرسه، حمایت اجتماعی، احساس تعلق و کیفیت زندگی تحصیلی با پیشگیری از افت تحصیلی و ترک تحصیل

نظام های آموزشی در جهان امروز تنها مسئول انتقال دانش و مهارت های علمی نیستند، بلکه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی، نقش اساسی در تامین سلامت روان، رشد اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی و پرورش همه جانبه دانش آموزان ایفا می کنند. موفقیت تحصیلی دانش آموزان صرفا نتیجه توانایی های شناختی یا استعدادهای فردی نیست، بلکه حاصل تعامل پیچیده ای از عوامل روان شناختی، اجتماعی، خانوادگی و محیطی است که در کنار یکدیگر زمینه رشد یا افت تحصیلی را فراهم می آورند. در دهه های اخیر پژوهشگران علوم تربیتی و روان شناسی بیش از گذشته بر این نکته تاکید کرده اند که کیفیت محیط مدرسه، احساس امنیت روانی، میزان حمایت های اجتماعی و احساس تعلق دانش آموزان به محیط آموزشی از مهم ترین عوامل موثر بر استمرار تحصیل، پیشرفت آموزشی و کاهش ترک تحصیل محسوب می شوند. به همین دلیل، رویکردهای نوین آموزش و پرورش، مدرسه را نه صرفا محلی برای آموزش دروس، بلکه محیطی برای ارتقای سلامت روان، تقویت سرمایه اجتماعی و ایجاد تجربه ای مثبت از زندگی تحصیلی می دانند. یکی از مهم ترین چالش های نظام های آموزشی در کشورهای مختلف، مسئله افت تحصیلی و ترک تحصیل دانش آموزان است. افت تحصیلی علاوه بر کاهش عملکرد آموزشی، موجب کاهش انگیزه، افزایش احساس ناکامی، تضعیف اعتمادبه نفس، کاهش مشارکت اجتماعی و افزایش احتمال بروز آسیب های روانی و اجتماعی در آینده می شود. ترک تحصیل نیز به عنوان یکی از پیامدهای شدید افت تحصیلی، آثار گسترده ای بر فرد، خانواده، نظام آموزشی و جامعه بر جای می گذارد. کاهش سرمایه انسانی، افزایش بیکاری، گسترش آسیب های اجتماعی، کاهش بهره وری اقتصادی و محدود شدن فرصت های توسعه فردی از جمله پیامدهای منفی ترک تحصیل محسوب می شوند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی رابطه سلامت روان مدرسه، حمایت اجتماعی، احساس تعلق و کیفیت زندگی تحصیلی با پیشگیری از افت تحصیلی و ترک تحصیل پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که سلامت روان مدرسه، حمایت اجتماعی، احساس تعلق و کیفیت زندگی تحصیلی به عنوان عوامل مکمل و به هم پیوسته، نقش اساسی در افزایش انگیزه، بهبود عملکرد تحصیلی و پیشگیری از افت تحصیلی و ترک تحصیل دانش آموزان دارند. ازاین رو، تقویت این مولفه ها از طریق ایجاد محیطی ایمن، حمایتگر و مشارکت محور در مدارس، می تواند به ارتقای کیفیت نظام آموزشی و ماندگاری بیشتر دانش آموزان در فرآیند یادگیری منجر شود.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی : سلامت روان ، حمایت اجتماعی ، احساس تعلق ، کیفیت زندگی ، افت تحصیلی