بررسی نقش موثر مهارت های هوش هیجانی در بهبود عملکرد معلمان، افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان و ارتقای کیفیت نظام آموزشی

هوش هیجانی به عنوان یکی از مهم ترین مولفه های شایستگی حرفه ای معلمان، در سال های اخیر جایگاه ویژه ای در پژوهش های حوزه تعلیم و تربیت پیدا کرده است. یافته های این مقاله نشان داد که موفقیت معلمان در مدیریت کلاس و ارتقای کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری، تنها به میزان دانش تخصصی، تسلط بر محتوای آموزشی یا آشنایی با روش های تدریس وابسته نیست، بلکه توانایی آنان در شناخت، درک، کنترل و هدایت هیجان های خود و همچنین درک احساسات و نیازهای هیجانی دانش آموزان، نقشی تعیین کننده در اثربخشی فعالیت های آموزشی ایفا می کند. در واقع، هوش هیجانی حلقه اتصال میان دانش تخصصی معلم و مهارت های ارتباطی اوست و زمینه را برای شکل گیری محیطی پویا، آرام، انگیزه بخش و یادگیرنده محور فراهم می آورد.نتایج بررسی ها بیانگر آن است که مدیریت کلاس، مفهومی فراتر از برقراری نظم و جلوگیری از بی انضباطی است. مدیریت موفق کلاس مستلزم ایجاد فضایی مبتنی بر اعتماد، احترام متقابل، همکاری، مشارکت، مسئولیت پذیری و امنیت روانی است. در چنین محیطی، دانش آموزان بدون ترس از سرزنش یا شکست، فرصت می یابند تا اندیشه های خود را بیان کنند، پرسش بپرسند، در فعالیت های گروهی مشارکت داشته باشند و با انگیزه بیشتری در مسیر یادگیری گام بردارند. دستیابی به چنین فضایی تا حد زیادی به میزان هوش هیجانی معلم وابسته است، زیرا معلمی که توانایی مدیریت هیجان های خود را دارد، می تواند واکنش های سنجیده تری در برابر موقعیت های مختلف نشان دهد، تعارض ها را با آرامش مدیریت کند و روابط انسانی سالم تری با دانش آموزان برقرار سازد.بررسی مباحث مطرح شده همچنین نشان داد که خودآگاهی، خودتنظیمی، انگیزش، همدلی و مهارت های اجتماعی که از مهم ترین مولفه های هوش هیجانی محسوب می شوند، هر یک به شیوه ای مستقیم یا غیرمستقیم بر کیفیت مدیریت کلاس اثر می گذارند. خودآگاهی موجب می شود معلم نقاط قوت و ضعف خود را بهتر بشناسد و در شرایط بحرانی تصمیم های منطقی تری اتخاذ کند. خودتنظیمی، کنترل خشم، اضطراب و استرس را تسهیل کرده و از بروز رفتارهای هیجانی نامناسب جلوگیری می کند. انگیزش درونی سبب افزایش پشتکار، علاقه به تدریس و تلاش برای ارتقای کیفیت آموزش می شود. همدلی نیز امکان درک بهتر شرایط روحی، مشکلات و نیازهای دانش آموزان را فراهم کرده و مهارت های اجتماعی، تعامل موثر، ارتباط سازنده و حل تعارض را تسهیل می کند.کلمات کلیدی : هوش هیجانی ، مدیریت کلاس ، یاددهی و یادگیری ، دانش آموزان ، آموزش