بررسی آموزش در قرن بیست و یکم بستری برای پرورش مهارت های شناختی، اجتماعی و فراشناختی دانش آموزان

تحولات گسترده علمی، فناوری و اجتماعی در دهه های اخیر، ضرورت بازنگری در اهداف، برنامه ها و شیوه های آموزش را بیش از گذشته آشکار ساخته است. در شرایطی که جوامع امروزی به نیروی انسانی خلاق، تحلیل گر، نوآور و توانمند در حل مسائل پیچیده نیاز دارند، دیگر نمی توان نظام های آموزشی را بر پایه انتقال صرف اطلاعات و حفظ مطالب درسی اداره کرد. آموزش در قرن بیست و یکم باید فراتر از انتقال دانش حرکت کرده و بستری برای پرورش مهارت های شناختی، اجتماعی و فراشناختی دانش آموزان فراهم آورد. در این میان، راهبردهای نوین تدریس به عنوان یکی از موثرترین ابزارهای تحول آموزشی، نقش تعیین کننده ای در تحقق این اهداف ایفا می کنند.بررسی مبانی نظری و پژوهش های انجام شده نشان می دهد که استفاده از راهبردهای نوین تدریس تاثیر قابل توجهی بر توسعه تفکر انتقادی، خلاقیت و مهارت حل مسئله دانش آموزان دارد. این راهبردها با ایجاد محیط های یادگیری فعال، مشارکتی، پژوهش محور و مسئله محور، دانش آموزان را از حالت یادگیرندگان منفعل خارج کرده و آنان را به افرادی تبدیل می کنند که در فرآیند یادگیری نقش فعال، مسئولانه و موثر دارند. زمانی که دانش آموز فرصت می یابد درباره مسائل مختلف پرسشگری کند، دیدگاه های متفاوت را بررسی نماید، درباره ایده های خود بحث و استدلال کند و برای مسائل واقعی راه حل ارائه دهد، به تدریج مهارت های شناختی سطح بالای او نیز رشد می یابد.یکی از مهم ترین یافته های این بررسی آن است که تفکر انتقادی، خلاقیت و حل مسئله، سه مهارت مستقل از یکدیگر نیستند، بلکه ارتباطی عمیق و متقابل دارند و تقویت هر یک از آن ها می تواند زمینه رشد سایر مهارت ها را نیز فراهم کند. دانش آموزی که قدرت تحلیل و ارزیابی منطقی اطلاعات را دارد، بهتر می تواند ایده های خلاقانه تولید کند و در مواجهه با مسائل پیچیده، تصمیم های منطقی و موثر اتخاذ نماید. همچنین فردی که از خلاقیت بالایی برخوردار است، در یافتن راهکارهای متنوع برای حل مسائل موفق تر عمل می کند و با استفاده از تفکر انتقادی، مناسب ترین راه حل را انتخاب خواهد کرد. بنابراین، برنامه های آموزشی باید این سه مولفه را به صورت یک مجموعه منسجم مورد توجه قرار دهند.کلمات کلیدی : راهبرد نوین ، تدریس ، تفکر انتقادی ، خلاقیت ، حل مسئله ، دانش آموزان