چگونه توانستم انگیزه نوشتن انشاء با استفاده از محتوای طنز آمیز و روزنامه ای به جای کلیشه ای بالا ببرم؟

اقدام پژوهی حاضر با هدف افزایش انگیزه دانش آموزان پایه دوازدهم هنرستان معدل شهرستان شیراز در درس انشاء از طریق بهره گیری از محتوای طنزآمیز و سبک نگارش روزنامه ای به جای موضوعات کلیشه ای انجام شد. مسئله پژوهش از آنجا آغاز شد که در جریان تدریس درس فارسی و نگارش، بی علاقگی دانش آموزان به نوشتن انشاء، کوتاه بودن مطالب، استفاده از متن های آماده، مشارکت اندک در فعالیت های کلاسی و نداشتن انگیزه برای خواندن نوشته های خود به طور مستمر مشاهده شد. بررسی های اولیه نشان داد که بخش عمده ای از این مشکل ناشی از تکراری بودن موضوعات انشاء، فاصله گرفتن محتوای آموزشی از دنیای واقعی دانش آموزان و استفاده از شیوه های سنتی تدریس است. ازاین رو تلاش شد با طراحی و اجرای راهکارهایی متناسب با علایق و نیازهای دانش آموزان، زمینه افزایش انگیزه و ارتقای کیفیت نگارش آنان فراهم شود. این پژوهش با استفاده از روش اقدام پژوهی و با مشارکت ۳۴ نفر از دانش آموزان دختر پایه دوازدهم انجام گرفت. برای گردآوری اطلاعات از مشاهده مستقیم، مصاحبه با دانش آموزان و همکاران، گفت وگو با اولیا، بررسی دفترهای انشاء، پرسشنامه، یادداشت های روزانه معلم و تحلیل آثار نوشتاری دانش آموزان استفاده شد. پس از تحلیل داده ها، راهکارهایی همچون جایگزینی موضوعات کلیشه ای با اخبار و رویدادهای روز، آموزش قالب های روزنامه ای مانند خبر، گزارش، یادداشت و مصاحبه، بهره گیری از طنز آموزشی، ایجاد آزادی در انتخاب موضوع، تشکیل روزنامه کلاسی، ارائه بازخوردهای تشویقی، برگزاری فعالیت های گروهی و انتشار آثار برتر دانش آموزان طراحی و به صورت مرحله ای اجرا شد. نتایج اجرای راهکارها نشان داد که انگیزه دانش آموزان برای نوشتن انشاء به شکل قابل توجهی افزایش یافت. مشارکت آنان در فعالیت های کلاسی بیشتر شد، کیفیت و حجم نوشته ها ارتقا پیدا کرد، خلاقیت، قدرت تحلیل، اعتمادبه نفس و مهارت بیان دیدگاه های شخصی در آنان تقویت شد و وابستگی به استفاده از متن های آماده به میزان چشمگیری کاهش یافت. همچنین فضای کلاس از محیطی یکنواخت و تکلیف محور به محیطی پویا، مشارکتی، خلاق و بانشاط تبدیل شد. یافته های این اقدام پژوهی نشان داد که استفاده هدفمند از محتوای طنزآمیز و سبک نگارش روزنامه ای، با ایجاد ارتباط میان درس انشاء و زندگی واقعی دانش آموزان، می تواند انگیزه درونی آنان را برای نوشتن افزایش داده و کیفیت یادگیری و مهارت های نگارشی را به طور پایدار بهبود بخشد.کلمات کلیدی : انشاء ، طنز آمیز ، روزنامه ای ، انگیزه ، اقدام پژوهی