تحلیل رابطه درگیری شناختی، یادگیری فعال و ماندگاری یادگیری در کلاس درس

چکیدهآموزش و پرورش در قرن بیست ویکم با تحولات گسترده ای در حوزه های فناوری، علوم شناختی، روان شناسی تربیتی و نظریه های یادگیری روبه رو شده است. این تحولات سبب شده است که نگاه سنتی به فرآیند یاددهی–یادگیری، که عمدتا بر انتقال یک سویه اطلاعات از معلم به دانش آموز استوار بود، جای خود را به رویکردهایی دهد که بر نقش فعال یادگیرنده در ساخت دانش، تعامل مستمر با محیط آموزشی و مشارکت در فرآیند یادگیری تاکید دارند. امروزه موفقیت نظام های آموزشی نه صرفا بر اساس میزان اطلاعات منتقل شده، بلکه بر مبنای کیفیت یادگیری، توانایی کاربرد دانش در موقعیت های واقعی، تفکر انتقادی، حل مسئله، یادگیری مادام العمر و ماندگاری آموخته ها ارزیابی می شود. در چنین شرایطی، توجه به عواملی که می توانند کیفیت یادگیری را افزایش دهند، به یکی از مهم ترین دغدغه های پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت تبدیل شده است. یکی از مهم ترین مفاهیم مطرح در ادبیات جدید آموزش، «درگیری شناختی» است. درگیری شناختی به میزان سرمایه گذاری ذهنی، تلاش فکری و پردازش عمیق اطلاعات توسط یادگیرنده در جریان یادگیری اشاره دارد. برخلاف یادگیری سطحی که عمدتا بر حفظ مطالب و تکرار اطلاعات مبتنی است، درگیری شناختی مستلزم تحلیل، مقایسه، استدلال، سازمان دهی اطلاعات، ارزیابی شواهد، تولید ایده های جدید و ایجاد ارتباط میان مفاهیم است. هرچه دانش آموزان در جریان یادگیری از نظر شناختی بیشتر درگیر شوند، احتمال شکل گیری یادگیری معنادار، درک عمیق تر مفاهیم و انتقال دانش به موقعیت های جدید افزایش خواهد یافت. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل رابطه درگیری شناختی، یادگیری فعال و ماندگاری یادگیری در کلاس درس پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که درگیری شناختی و یادگیری فعال دو عامل اساسی در شکل گیری یادگیری عمیق و ماندگار هستند؛ زیرا مشارکت ذهنی، تحلیل، حل مسئله و تعامل فعال دانش آموزان موجب تثبیت بهتر مفاهیم و انتقال آموخته ها به موقعیت های جدید می شود. بنابراین، طراحی محیط های آموزشی پویا و دانش آموزمحور می تواند نقش مهمی در افزایش کیفیت یادگیری و ماندگاری آن داشته باشد.کلمات کلیدی : درگیری شناختی ، یادگیری فعال ، ماندگاری یادگیری ، کلاس درس ، یادگیری۱- مقدمه