بررسی یادگیری مشارکتی، کار گروهی و توسعه مهارت های حل مسئله در کلاس درس

چکیدهدر دنیای امروز که تحولات علمی، فناوری و اجتماعی با سرعتی بی سابقه در حال وقوع است، نظام های آموزشی بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازنگری در اهداف، روش ها و شیوه های تدریس خود هستند. آموزش دیگر تنها به انتقال اطلاعات از معلم به دانش آموز محدود نمی شود، بلکه رسالت اصلی آن، پرورش افرادی توانمند، خلاق، مسئولیت پذیر و دارای مهارت های لازم برای مواجهه با مسائل پیچیده زندگی فردی و اجتماعی است. در چنین شرایطی، یادگیری زمانی اثربخش خواهد بود که دانش آموزان علاوه بر کسب دانش، توانایی تحلیل، تفکر انتقادی، برقراری ارتباط، همکاری با دیگران و حل مسائل گوناگون را نیز بیاموزند. از این رو، رویکردهای سنتی آموزش که بر حفظ مطالب، تکرار و انتقال یک سویه اطلاعات تاکید دارند، دیگر پاسخگوی نیازهای جامعه قرن بیست و یکم نیستند و جای خود را به رویکردهای نوین و دانش آموزمحور داده اند. یکی از مهم ترین این رویکردهای نوین، یادگیری مشارکتی است که در دهه های اخیر توجه بسیاری از پژوهشگران، برنامه ریزان آموزشی و معلمان را به خود جلب کرده است. یادگیری مشارکتی روشی آموزشی است که در آن دانش آموزان در قالب گروه های کوچک و هدفمند با یکدیگر همکاری می کنند تا ضمن دستیابی به اهداف مشترک، مسئولیت یادگیری خود و سایر اعضای گروه را نیز بر عهده بگیرند. در این رویکرد، تعامل، گفت وگو، تبادل نظر، مسئولیت پذیری، احترام متقابل و مشارکت فعال، عناصر اساسی فرآیند یادگیری محسوب می شوند. برخلاف روش های سنتی که دانش آموزان اغلب دریافت کنندگان منفعل اطلاعات هستند، در یادگیری مشارکتی هر فراگیر به عنوان عضوی فعال در تولید دانش و یادگیری ایفای نقش می کند و از طریق تعامل با دیگران به درک عمیق تر مفاهیم دست می یابد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی یادگیری مشارکتی، کار گروهی و توسعه مهارت های حل مسئله در کلاس درس پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که یادگیری مشارکتی و کار گروهی از موثرترین رویکردهای آموزشی برای ارتقای کیفیت یاددهی–یادگیری، توسعه مهارت های حل مسئله، افزایش پیشرفت تحصیلی و تقویت مهارت های اجتماعی دانش آموزان هستند. از این رو، گسترش به کارگیری این رویکردها در مدارس، همراه با توانمندسازی معلمان، اصلاح شیوه های تدریس و ارزشیابی و فراهم سازی بسترهای مناسب آموزشی، می تواند نقش مهمی در تربیت دانش آموزانی خلاق، مسئولیت پذیر، مشارکت جو و توانمند در مواجهه با چالش های زندگی ایفا کند.کلمات کلیدی : یادگیری ، یادگیری مشارکتی ، مهارت حل مسئله ، کلاس درس ، دانش آموزان