بازی وارسازی در کلاس: فراتر از امتیاز، ساختن روان شناسی پیشرفت

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات بازی وارسازی در فضای کلاس درس—فراتر از کاربرد سطحی امتیاز، نشان و تابلوی امتیازات—بر سازوکارهای روان شناختی پیشرفت دانش آموزان شامل انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی، درگیری تحصیلی و ادراک یادگیری معنادار انجام شده است. این مطالعه با تکیه بر نظریه خودتعیین گری (دسی و رایان، ۲۰۰۰)، نظریه جریان (چیکزنت میهایی، ۱۹۹۰) و نظریه پیشرفت (امابیل و کرامر، ۲۰۱۱) استدلال می کند که ظرفیت واقعی بازی وارسازی نه در ساختارهای پاداش، بلکه در طراحی حلقه های بازخورد، انسجام روایی و تجارب تسلط تدریجی نهفته است که با معماری روان شناختی بازی ها هم خوانی دارد. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی و ابزار آن پرسشنامه محقق ساخته است که میان ۳۲۰ دانش آموز دوره دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ توزیع شد. روایی محتوایی توسط متخصصان روان شناسی تربیتی تایید و پایایی با ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۹۱) محاسبه گردید. داده ها با آزمون های کولموگروف-اسمیرنوف و تی تک نمونه ای تحلیل شدند. نتایج نشان می دهد دانش آموزان تجارب بازی وارسازی معنادار را در تمامی ابعاد به طور معناداری بالاتر از حد متوسط ارزیابی می کنند (M > ۳، p < ۰/۰۰۱) و قوی ترین اثر در حیطه ادراک پیشرفت مبتنی بر بازخورد مشاهده شد. یافته ها حاکی از آن است که بازی وارسازی کلاسی، در صورت طراحی براساس اصول روان شناختی تسلط و خودمختاری، می تواند آنچه نویسندگان از آن با عنوان «روان شناسی پیشرفت» یاد می کنند را پرورش دهد؛ یعنی جهت گیری درونی شده به سوی رشد تدریجی، تاب آوری در برابر دشواری و درگیری ذاتی با یادگیری. این مطالعه با بازتعریف بازی وارسازی از یک سازوکار پاداش رفتاری به یک چارچوب طراحی روان شناختی سازنده گرا، به ادبیات پژوهشی کمک می کند و پیامدهای کاربردی برای معلمان، طراحان برنامه درسی و سیاست گذاران آموزشی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: بازی وارسازی ، کلاس درس ، نظریه خودتعیین گری ، اصل پیشرفت ، انگیزش درونی ، روان شناسی تربیتی ، درگیری تحصیلی ، حلقه های بازخورد