از مدیریت سنتی تا مدیریت شناختی؛ نقشه راه سازمان های آینده

پژوهش حاضر با هدف بررسی مسیر گذر از پارادایم های مدیریت سنتی به مدیریت شناختی و ارائه نقشه راه برای سازمان های آینده نگر انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش را مدیران، کارشناسان ارشد و خبرگان شاغل در شرکت های دانش بنیان و سازمان های صنعتی استان تهران تشکیل می دهند که با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی و بر اساس جدول کرجسی و مورگان، تعداد ۲۴۸ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ۵۲ گویه ای بود که روایی آن از طریق روایی صوری و تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۹۴) تایید شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از آزمون های کولموگروف-اسمیرنوف و تی تک نمونه ای در نرم افزار SPSS-۲۷ انجام گرفت. یافته ها نشان داد که چهار بعد مدیریت شناختی شامل تصمیم گیری داده محور، یکپارچه سازی هوش مصنوعی، نظام های مدیریت دانش و فرهنگ سازمان یادگیرنده، به طور معناداری بالاتر از میانگین نظری ارزیابی شده اند (p < ۰/۰۰۱). نتایج بیانگر آن است که سازمان های ایرانی در آستانه تحول شناختی قرار دارند، اما با موانع ساختاری، فرهنگی و زیرساختی متعددی مواجه هستند. پژوهش حاضر نتیجه می گیرد که سازمان های آینده باید نقشه راهی چندلایه شامل زیرساخت فناورانه، یادگیری سازمانی، توسعه رهبری و حاکمیت اخلاقی هوش مصنوعی را اتخاذ کنند. این تحقیق با تلیق اندیشه مدیریتی کلاسیک ایرانی با پارادایم های شناختی معاصر، به ادبیات نظری حوزه کمک می کند و توصیه های کاربردی برای مدیران، سیاست گذاران و شرکت های دانش بنیان ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: مدیریت شناختی ، مدیریت سنتی ، مدیریت دانش ، هوش مصنوعی ، سازمان های آینده ، سیستم های شناختی ، تحول سازمانی