بررسی تطبیقی اصل شخصی بودن مجازات در فقه امامیه و اسناد بین المللی

اصل شخصی بودن مجازات ها از بنیادی ترین اصول حاکم بر نظام عدالت کیفری است که بر اساس آن، مسئولیت کیفری و آثار ناشی از جرم، صرفا متوجه شخص مرتکب بوده و قابل تسری به دیگران نیست. این اصل امروزه به عنوان یکی از ارکان دادرسی عادلانه در اسناد بین المللی حقوق بشر مورد شناسایی قرار گرفته است. با این حال، بررسی منابع فقه امامیه نشان می دهد که این اصل دارای سابقه ای عمیق و مستحکم در آموزه های اسلامی است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و به روش تطبیقی، به بررسی مبانی اصل شخصی بودن مجازات ها در فقه امامیه و اسناد بین المللی حقوق بشر می پردازد و تلاش دارد میزان هم گرایی یا افتراق این دو نظام را تبیین نماید. یافته های پژوهش حاکی از آن است که علی رغم تفاوت در مبانی نظری و فلسفی، نتیجه عملی هر دو نظام بر فردی بودن مسئولیت کیفری و منع مجازات غیرمرتکب استوار است. این هم سویی می تواند زمینه ساز تعامل سازنده میان فقه اسلامی و حقوق بشر معاصر در حوزه حقوق کیفری باشد.

کلیدواژه ها:

اصل شخصی بودن مجازات ها ، فقه امامیه ، حقوق بشر ، مسئولیت کیفری ، عدالت کیفری.