رابطه ی باورهای فراشناختی و سبک های دلبستگی با اضطراب مرگ در سالمندان شهر مشهد

این پژوهش با هدف بررسی رابطه باورهای فراشناختی و سبک های دلبستگی با اضطراب مرگ در سالمندان انجام شد. جامعه آماری شامل حدود ۵۱۲٬۰۰۰ سالمند ساکن شهر مشهد بود که بر اساس جدول مورگان، ۳۸۶ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه باورهای فراشناختی ولز (۲۰۰۴)، پرسشنامه سبک های دلبستگی کولینز و رید (۱۹۹۰) و پرسشنامه اضطراب مرگ تمپلر (۱۹۷۰) بود. داده ها با استفاده از نرم افزار‎ SPSS-۲۶ ‎و روش های آماری توصیفی، ضریب همبستگی اسپیرمن و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند‎.‎ نتایج نشان داد که بین باورهای فراشناختی و اضطراب مرگ رابطه مثبت و معناداری وجود دارد‎ (r=۰.۲۸۵, p<۰.۰۰۱)‎، به طوری که افزایش باورهای فراشناختی ناکارآمد، مانند نیاز به کنترل افکار و نگرانی درباره افکار مرتبط با مرگ، با افزایش اضطراب مرگ همراه بود. همچنین بین سبک های دلبستگی و اضطراب مرگ رابطه منفی و معناداری مشاهده شد‎ (r=-۰.۲۳۸, p<۰.۰۰۱)‎؛ به این معنا که سبک دلبستگی ایمن با کاهش اضطراب مرگ ارتباط داشت. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نیز نشان داد که باورهای فراشناختی‎ (β=۰.۲۸۰, p<۰.۰۰۱) ‎و سبک های دلبستگی‎ (β=-۰.۲۲۰, p=۰.۰۰۱) ‎در مجموع توانستند ۲۰٪ از واریانس اضطراب مرگ را تبیین کنند‎ (R=۰.۴۵, ‎R²=۰.۲۰, F=۴۵.۰۰, p<۰.۰۰۱).‎ یافته ها نشان می دهد که اضطراب مرگ در سالمندان صرفا پیامد طبیعی سالمندی نیست، بلکه تحت تاثیر عوامل شناختی و هیجانی–رابطه ای قرار دارد. بر این اساس، مداخلات مبتنی بر اصلاح باورهای فراشناختی و تقویت دلبستگی ایمن می تواند در کاهش اضطراب مرگ، ارتقای سلامت روان و بهبود کیفیت زندگی سالمندان موثر باشد‎.‎

کلیدواژه ها:

اضطراب مرگ ، سبک های دلبستگی ، باورهای فراشناختی.