آموزش و پرورش به مثابه پیشران تاب آوری اجتماعی: چارچوبی برای ارتقای سرمایه انسانی، سرمایه اجتماعی و ترویج پایداری اجتماعی در عصر بحران های پیچیده

در دنیای معاصر، افزایش پیچیدگی و فراوانی بحران های طبیعی، اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی و فناورانه، ضرورت توجه به ظرفیت های سازگاری و بازسازی جوامع را بیش از پیش برجسته ساخته است. در این میان، تاب آوری اجتماعی به عنوان یکی از مولفه های کلیدی توسعه پایدار، نقش مهمی در کاهش آسیب پذیری و افزایش توان جوامع برای مواجهه با شرایط بحرانی ایفا می کند. نظام آموزش و پرورش به دلیل جایگاه بنیادین خود در تربیت سرمایه انسانی و اجتماعی، یکی از مهم ترین نهادهای موثر در ارتقای تاب آوری اجتماعی محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش آموزش و پرورش به عنوان پیشران تاب آوری اجتماعی و بررسی سازوکارهای موثر بر ارتقای آن انجام شده است. روش پژوهش از نوع مروری تحلیلی بوده و داده ها از طریق تحلیل نظام مند منابع علمی داخلی و بین المللی گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که آموزش مهارت های زندگی، ارتقای سلامت روان، توسعه سرمایه اجتماعی، آموزش مدیریت بحران، تحقق عدالت آموزشی، تقویت سواد رسانه ای و دیجیتال و نهادینه سازی فرهنگ شهروندی از مهم ترین عوامل موثر بر ارتقای تاب آوری اجتماعی هستند. همچنین نتایج بیانگر آن است که به کارگیری راهکارهای پیشنهادی در وزارت آموزش و پرورش در قالب اقدامات فوری و کوتاه مدت( ایجابی و سلبی)، می تواند نقش بسیار موثری در ارتقای تاب آوری اجتماعی در شرایط بحران ایفا کند. در مجموع، نتایج پژوهش بر ضرورت بازنگری در سیاست های آموزشی و حرکت به سوی نظام آموزشی تاب آور تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری اجتماعی ، آموزش و پرورش ، سرمایه اجتماعی ، خودکارآمدی ، مدیریت بحران