اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر علائم اضطراب، تاب آوری و خودکارآمدی تحصیلی در نوجوانان با سطوح بالای استرس تحصیلی

استرس تحصیلی یکی از مهم ترین عوامل تهدیدکننده سلامت روان نوجوانان است که می تواند با افزایش علائم اضطراب، کاهش تاب آوری و افت خودکارآمدی تحصیلی همراه باشد. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر علائم اضطراب، تاب آوری و خودکارآمدی تحصیلی در نوجوانان دارای سطوح بالای استرس تحصیلی انجام شد. پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون همراه با مرحله پیگیری و گروه کنترل بود. جامعه آماری را نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ سال دارای استرس تحصیلی بالا که در سال ۱۴۰۳ به ۲ مرکز از مراکز منطقه ۱ شهر کرمان مراجعه کردند ،تعیین شد که ۶۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش تنظیم هیجان مبتنی بر مدل فرایندی گراس قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استرس تحصیلی، پرسشنامه اضطراب بک، مقیاس تاب آوری کانر و دیویدسون و پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی مورگان و جینکز بود. داده ها با استفاده از نرم افزار‎ SPSS ‎نسخه ۲۶ و روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی تحلیل شدند‎.‎یافته ها نشان داد که آموزش تنظیم هیجان موجب کاهش معنادار علائم اضطراب و افزایش معنادار تاب آوری و خودکارآمدی تحصیلی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد ‎.(P<۰.۰۰۱) ‎همچنین نتایج مرحله پیگیری نشان داد که تفاوت معناداری بین پس آزمون و پیگیری مشاهده نشد و اثرات مداخله تا یک ماه پس از پایان آموزش پایدار باقی ماند. اندازه اثر به دست آمده نیز بیانگر تاثیر متوسط تا زیاد آموزش تنظیم هیجان بر متغیرهای مورد مطالعه بود‎.‎بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که آموزش تنظیم هیجان مداخله ای موثر برای کاهش مشکلات هیجانی و ارتقای منابع روان شناختی نوجوانان دارای استرس تحصیلی است و می توان از آن در مدارس، مراکز مشاوره و برنامه های ارتقای سلامت روان دانش آموزان بهره گرفت‎.‎

کلیدواژه ها:

آموزش تنظیم هیجان ، استرس تحصیلی ، اضطراب ، تاب آوری ، خودکارآمدی تحصیلی ، نوجوانان‎.‎