طراحی و اعتبارسنجی مدل پرتره هوشمند دانش آموز‎ ‎‎(Smart Student Portrait) ‎مبتنی بر هوش مصنوعی برای شخصی سازی آموزش، تربیت و هدایت تحصیلی در مدارس

تحول دیجیتال در نظام های آموزشی و گسترش کاربرد هوش مصنوعی، ضرورت بهره گیری از رویکردهای داده محور برای شناخت دقیق ویژگی ها، نیازها و استعدادهای دانش آموزان را بیش از پیش آشکار ساخته است. با این حال، در بسیاری از مدارس تصمیم گیری های آموزشی، تربیتی و هدایت تحصیلی همچنان بر پایه اطلاعات محدود و غیر یکپارچه انجام می شود که می تواند موجب کاهش اثربخشی مداخلات آموزشی و تربیتی گردد. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدل «پرتره هوشمند دانش آموز» مبتنی بر هوش مصنوعی برای شخصی سازی فرایندهای آموزش، تربیت و هدایت تحصیلی انجام شد. روش پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی و در زمره پژوهش های توسعه ای-کاربردی است. در مرحله کیفی، مولفه های اصلی مدل از طریق مطالعه منابع علمی، اسناد تحول آموزشی و مصاحبه با متخصصان حوزه مدیریت آموزشی، فناوری آموزشی، مشاوره و هوش مصنوعی استخراج و با روش تحلیل مضمون طبقه بندی شدند. در مرحله کمی، الگوی پیشنهادی با استفاده از نظر خبرگان اعتبارسنجی شد. یافته ها نشان داد مدل پرتره هوشمند دانش آموز از پنج لایه اصلی شامل داده های آموزشی، داده های رفتاری و تربیتی، داده های مهارتی و علایق، موتور تحلیل هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی و سامانه توصیه گر آموزشی و تربیتی تشکیل شده است. این مدل قادر است با تلفیق داده های مختلف دانش آموز، تصویری جامع و پویا از وضعیت یادگیری، استعدادها، نقاط قوت، چالش ها و مسیرهای رشد وی ارائه دهد و پیشنهادهای اختصاصی برای معلمان، مشاوران، مدیران مدارس و والدین تولید نماید. نتایج پژوهش نشان داد به کارگیری مدل پیشنهادی می تواند زمینه ارتقای کیفیت تصمیم گیری آموزشی، افزایش اثربخشی هدایت تحصیلی، کاهش افت تحصیلی، توسعه آموزش شخصی سازی شده و تحقق مدیریت هوشمند در مدارس را فراهم سازد. همچنین این مدل به عنوان یک چارچوب نوآورانه، قابلیت پیاده سازی در مدارس هوشمند و توسعه به عنوان یک سامانه ملی پشتیبان تصمیم گیری آموزشی را داراست‎.‎

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، پرتره هوشمند دانش آموز ، یادگیری شخصی سازی شده ، مدیریت داده محور ، مدارس هوشمند