نشخوار فکری، تنظیم هیجان و سلامت روان در دانشجویان: یک مرور تحلیلی

سلامت روان دانشجویان در سال های اخیر به یکی از دغدغه های اصلی نظام های آموزشی و بهداشتی تبدیل شده است؛ زیرا دانشجویان در دوره ای از زندگی قرار دارند که با فشارهای تحصیلی، مسئولیت های تازه، تغییر در روابط بین فردی و ابهام نسبت به آینده همراه است. در این میان، دو سازه مهم روان شناختی یعنی نشخوار فکری و تنظیم هیجان نقش برجسته ای در تبیین وضعیت سلامت روان دارند. هدف این مقاله، مرور و تحلیل مطالعات داخلی و خارجی درباره رابطه نشخوار فکری و تنظیم هیجان با سلامت روان در دانشجویان است. این مقاله از نوع مروری تحلیلی بوده و با تکیه بر پژوهش های منتشرشده در سال های اخیر، به تحلیل الگوهای مفهومی و تجربی موجود در این حوزه می پردازد. مرور مطالعات نشان می دهد نشخوار فکری با افزایش علائم افسردگی، اضطراب، اختلال خواب، پریشانی روان شناختی و کاهش بهزیستی روانی رابطه مثبت دارد و در بسیاری از پژوهش ها به عنوان یک عامل خطر شناختی شناخته شده است (نولن هوکسما، ویسکو و لیوبومیرسکی، ۲۰۰۸؛ موسوی، ۱۴۰۳؛ مو، لیو و رن، ۲۰۲۵). همچنین، تنظیم هیجان به ویژه در قالب راهبردهای سازگارانه ای مانند بازارزیابی شناختی، با بهبود سلامت روان و کاهش پریشانی روان شناختی همراه است، در حالی که دشواری در تنظیم هیجان و راهبردهای ناسازگارانه با افت سلامت روان ارتباط دارد (گروس، ۲۰۱۵؛ تیان، هوانگ و کیو، ۲۰۲۶؛ تقوایی نیا و زارعی، ۱۴۰۱). یافته ها همچنین حاکی از آن است که نشخوار فکری و تنظیم هیجان در مواردی به صورت زنجیره ای و تعاملی عمل می کنند؛ به گونه ای که نشخوار فکری می تواند توانایی تنظیم هیجان را تضعیف کرده و از این طریق خطر افسردگی و پریشانی روانی را افزایش دهد (هو، ژانگ، ژنگ، دنگ و وان، ۲۰۲۵؛ پتاک، ناریچ و ماتکوویچ، ۲۰۲۶). در مجموع، نتایج این مرور تحلیلی نشان می دهد که نشخوار فکری و تنظیم هیجان دو سازوکار اساسی در فهم سلامت روان دانشجویان هستند و می توان از آن ها برای طراحی مداخلات پیشگیرانه، مشاوره ای و آموزشی در محیط های دانشگاهی بهره گرفت.

کلیدواژه ها:

نشخوار فکری ، تنظیم هیجان ، سلامت روان ، دانشجویان ، بهزیستی روان شناختی ، عوامل شناختی