نقش آموزش راهبردهای خودتنظیمی در تحول توانایی انشانویسی دانش آموزان دارای اختلال نارسا توجه/فزون کنشی

هدف پژوهش : پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی بر مولفه های مختلف مهارت انشانویسی شامل زمان برنامه ریزی، زمان نوشتن، طول متن، واژه های پیوندی، عناصر اصلی انشا و کیفیت کلی نوشتار در دانش آموزان مقطع ابتدایی دارای اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی انجام شد.روش شناسی پژوهش: این مطالعه از نوع پژوهش های شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون‑پس آزمون و گروه گواه همراه با مرحله پیگیری (یک ماهه) بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان ابتدایی شهید کریمی شهر اردبیل در سال تحصیلی مورد نظر بود. با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس، دبستان ابتدایی انتخاب و تمامی دانش آموزان آن ها با استفاده از پرسشنامه SNAP‑IV (فرم معلم) و پرسشنامه اختلالات رفتاری راتر (فرم معلم) غربالگری شدند. همچنین آزمون هوش وکسلر (کودکان) برای کنترل تاثیر بهره هوشی اجرا گردید. از میان دانش آموزانی که نمره برش اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی را کسب کردند، آزمون انشا (پیش آزمون) به عمل آمد و در نهایت ۳۰ دانش آموز که طول انشای آن ها کمتر از ۱۰۰ کلمه بود، به عنوان نمونه نهایی انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و گواه (۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۶۰ دقیقه ای، آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی شامل راهبردهای برنامه ریزی، خودنظارتی، بازبینی و خودارزیابی را دریافت کرد؛ در حالی که گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکرد. داده های حاصل از پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری، با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر (ANOVA با طرح مختلط) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته های پژوهش :نتایج نشان داد که بین گروه آزمایش و گواه در مرحله پس آزمون، تفاوت معناداری در تمامی مولفه های انشانویسی وجود دارد (۰۱/۰ > P). به طوری که گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه، افزایش معناداری در زمان اختصاص یافته به برنامه ریزی، زمان نگارش، طول متن نوشتاری، تعداد و تنوع واژه های پیوندی، رعایت عناصر ساختاری انشا و نیز نمره کیفیت کلی انشا نشان داد. علاوه بر این، نتایج مرحله پیگیری یک ماهه حاکی از پایداری و ماندگاری اثرات مداخله در تمامی مولفه های مورد بررسی بود (۰۵/۰ < P) و تفاوت معناداری بین نمرات پس آزمون و پیگیری مشاهده نشد که نشان دهنده تثبیت آموخته ها است.نتیجه گیری کلی: بر اساس یافته های این پژوهش، آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی به عنوان یک روش مداخله ای موثر، می تواند ضمن جبران نقایص نوشتاری دانش آموزان دارای اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی، به بهبود چشمگیر کیفیت انشانویسی و ارتقای مهارت های فراشناختی آنان منجر شود. ماندگاری اثرات مداخله در طول زمان، گویای ظرفیت بالای این راهبردها برای کاربست در محیط های آموزشی و بالینی است. بنابراین، پیشنهاد می شود که این رویکرد در قالب برنامه های مداخله ای مدارس و مراکز تخصصی اختلالات یادگیری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

راهبردهای یادگیری خودتنظیمی ، انشانویسی ، اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی ، دانش آموزان ابتدایی ، برنامه ریزی نوشتار.