نقش انگیزش درونی و بیرونی در شکل گیری رفتارهای یادگیری دانش آموزان (مقاله مروری با رویکرد بین الملل)

انگیزش ‎(Motivation) ‎یکی از بنیادی ترین سازه های روان شناختی در فرآیند یادگیری محسوب می شود و نقش تعیین کننده ای در کیفیت مشارکت دانش آموزان در فعالیت های آموزشی، میزان تلاش تحصیلی، پایداری در انجام تکالیف و در نهایت موفقیت آموزشی آنان ایفا می کند. پژوهش های انجام شده در حوزه روان شناسی تربیتی نشان داده اند که تفاوت در عملکرد تحصیلی دانش آموزان صرفا ناشی از توانایی های شناختی یا شرایط محیطی نیست، بلکه نوع انگیزش حاکم بر رفتار یادگیری نیز تاثیر عمیقی بر فرآیند یادگیری دارد. در ادبیات علمی، انگیزش به دو دسته اصلی شامل انگیزش درونی ‎(Intrinsic Motivation) ‎و انگیزش بیرونی ‎(Extrinsic Motivation) ‎تقسیم می شود. انگیزش درونی به شرایطی اشاره دارد که فرد فعالیت یادگیری را به دلیل علاقه شخصی، کنجکاوی ذهنی، لذت ناشی از یادگیری و احساس رضایت درونی دنبال می کند؛ در حالی که انگیزش بیرونی زمانی شکل می گیرد که رفتار یادگیری تحت تاثیر پاداش های خارجی نظیر نمره، تشویق، رقابت، جایگاه اجتماعی یا اجتناب از تنبیه هدایت شود‎.‎هدف اصلی این مقاله، بررسی مروری و تحلیلی نقش این دو نوع انگیزش در شکل گیری رفتارهای یادگیری ‎(Learning ‎Behaviors) ‎دانش آموزان با تاکید بر مطالعات و تجربیات بین المللی در نظام های آموزشی مختلف است. روش پژوهش حاضر از نوع مطالعه مروری ‎(Review Study) ‎بوده و بر پایه تحلیل منابع علمی معتبر، مقالات نمایه شده بین المللی و نظریه های مطرح در حوزه روان شناسی یادگیری تدوین شده است. بررسی مطالعات انجام شده نشان می دهد که انگیزش درونی رابطه مستقیمی با یادگیری عمیق ‎(Deep Learning)‎، خلاقیت، خودتنظیمی ‎(Self-Regulation)‎، تاب آوری تحصیلی و استمرار یادگیری دارد؛ در مقابل، انگیزش بیرونی اگرچه می تواند در کوتاه مدت موجب افزایش عملکرد شود، اما در بسیاری موارد وابستگی بیش از حد به محرک های بیرونی، کیفیت یادگیری پایدار را کاهش می دهد. یافته های این پژوهش نشان می دهد نظام های آموزشی موفق در جهان تلاش می کنند میان این دو نوع انگیزش تعادل ایجاد کرده و زمینه تقویت انگیزش درونی دانش آموزان را فراهم سازند‎.‎

کلیدواژه ها:

انگیزش درونی ، انگیزش بیرونی ، رفتارهای یادگیری ، خودتنظیمی ، عملکرد تحصیلی ، روان شناسی تربیتی