خصوصی سازی آموزش در بوته نقد:مروری بر چالش ها ،فرصت ها و راهبردهای سیاستی

«خصوصی سازی آموزش در چند دهه اخیر به یکی از محورهای اصلی اصلاحات نظام های آموزشی در سطح جهانی تبدیل شده است‎ (Santalova & Põder, ۲۰۲۴). «‎این مقاله با رویکرد مروری و با هدف تحلیل نظام مند چالش ها و فرصت های ناشی از خصوصی سازی آموزش تدوین گردیده است. روش پژوهش مبتنی بر مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای کیفی ۹ منبع معتبر (۶ منبع فارسی و ۳ منبع انگلیسی) بود. یافته ها نشان می دهد که فرصت های کلیدی شامل افزایش کارایی، نوآوری آموزشی، تنوع مسیرهای یادگیری و کاهش بار مالی دولت است‎ (Zancajo et al., ۲۰۲۵; Santalova & Põder, ۲۰۲۴). ‎در مقابل، چالش های اصلی عبارتند از: تشدید نابرابری آموزشی، کالایی شدن یادگیری، تضعیف نظارت دولتی، کاهش عدالت در دسترسی، طبقاتی شدن آموزش و ایجاد تبعیض های ناروا .(‎ ‎ملکوتی و همکاران، ۱۴۰۴؛ نجفی و باقری، ۱۳۸۷؛ شریعتی، ۱۴۰۱؛‎ Berner, ۲۰۲۵‎).همچنین، نوع مدرسه بر متغیرهایی چون قانونمندی، علاقه و پویایی دانش آموزان و نیز منش اجتماعی آنان تاثیر معناداری دارد» (حسن زاده و همکاران، ۱۴۰۳؛ رکنی و همکاران، ۱۴۰۳). «نابرابری های منطقه ای در فرصت های آموزشی، یکی از چالش های جدی نظام آموزشی ایران است» (آهنچیان، ۱۳۸۶). «نتیجه گیری مقاله بر این نکته تاکید دارد که تحقق فرصت های خصوصی سازی منوط به طراحی چارچوب نظارتی قوی، حفظ نقش تنظیم گری دولت و اجرای سیاست های جبرانی برای گروه های کم درآمد است»‎(Berner, ۲۰۲۵)‎.

کلیدواژه ها:

خصوصی سازی آموزش ، عدالت آموزشی ، مدارس غیردولتی ، منش اجتماعی ، نابرابری منطقه ای