ارائه مدل ساختاری رهبری آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی در راستای پیاده سازی مدیریت تحول گرا در مدارس

در عصر تحول دیجیتال، هم گرایی هوش مصنوعی و رهبری آموزشی به ضرورتی انکارناپذیر برای پیاده سازی مدیریت تحول گرا در مدارس تبدیل شده است؛ با این حال، فقدان یک مدل ساختاری یکپارچه برای تبیین روابط میان قابلیت های هوش مصنوعی، رفتارهای رهبری و پیامدهای تحول گرایانه کاملا مشهود است. پژوهش حاضر با هدف ارائه و اعتبارسنجی مدل ساختاری رهبری آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی در راستای پیاده سازی مدیریت تحول گرا در مدارس انجام شد. این مطالعه با بهره گیری از طرح آمیخته اکتشافی متوالی در دو فاز کیفی و کمی اجرا گردید. در فاز کیفی، با ۲۱ خبره حوزه مدیریت آموزشی و فناوری مصاحبه های نیمه ساختاریافته انجام و داده ها با رویکرد تحلیل مضمون جهت دار کدگذاری شدند که به شناسایی ابعاد مدل مفهومی و ساخت گویه های پرسشنامه انجامید. در فاز کمی، ۳۴۸ مدیر و رهبر آموزشی مدارس با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و پرسشنامه محقق ساخته با ۴۷ گویه را تکمیل کردند. تحلیل داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی‎ (PLS-SEM) ‎صورت پذیرفت. یافته ها نشان داد مدل اندازه گیری از پایایی و روایی همگرا و واگرای مطلوبی برخوردار است. در مدل ساختاری، مسیر قابلیت های هوش مصنوعی به رهبری آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی با ضریب بتای ۶۵۷/۰ و مسیر رهبری مبتنی بر هوش مصنوعی به پیاده سازی مدیریت تحول گرا با ضریب ۶۳۳/۰ معنادار و قوی بودند. اثر مستقیم قابلیت های هوش مصنوعی بر مدیریت تحول گرا با ضریب ۱۳۱/۰ ضعیف اما معنادار بود که حاکی از میانجی گری کامل سازه رهبری مبتنی بر هوش مصنوعی است. این مدل ۲/۵۲ درصد از واریانس پیاده سازی مدیریت تحول گرا را تبیین و برازش کلی عالی را کسب کرد. نتیجه گیری نهایی آن که فناوری هوش مصنوعی به تنهایی تحول آفرین نیست، بلکه تنها در صورت تبلور در رفتارهای نوین رهبری (هدایت داده محور، هم آفرینی هوشمندانه و ملاحظات فردی پیش بینانه) می تواند مدیریت تحول گرا را در مدارس محقق سازد. این مدل نقشه راهی برای توسعه حرفه ای رهبران و سیاست گذاری فناورانه در نظام های آموزشی ارائه می دهد‎.‎

کلیدواژه ها:

رهبری آموزشی ، هوش مصنوعی ، مدیریت تحول گرا ، مدارس ، مدل سازی معادلات ساختاری ، رویکرد آمیخته