ارائه الگوی توانمندسازی دیجیتال معلمان ابتدایی بر اساس نظریه داده بنیاد

پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی توانمندسازی دیجیتال معلمان ابتدایی بر اساس نظریه داده بنیاد در نظام آموزشی ایران انجام شده است. با توجه به تحولات شتابان فناوری و نقش محوری معلمان در موفقیت تحول دیجیتال مدارس، ضرورت طراحی الگویی بومی و جامع برای توانمندسازی دیجیتال معلمان احساس می شود. این پژوهش با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از روش نظریه داده بنیاد و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان حوزه علوم تربیتی و مدیریت آموزشی که به صورت هدفمند و با روش گلوله برفی انتخاب شدند، مولفه های اصلی الگو شناسایی گردید. در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته بر اساس مولفه های استخراج شده، بر روی ۳۷۵ نفر از معلمان مقطع ابتدایی شهر تهران که با روش تصادفی طبقه ای انتخاب شده بودند، اجرا شد. روایی و پایایی ابزارها با استفاده از روش های روایی محتوایی، تحلیل عاملی تاییدی و آلفای کرونباخ تایید گردید. یافته های بخش کیفی نشان داد که الگوی توانمندسازی معلمان شامل شش مولفه اصلی صلاحیت های دیجیتال، خودکارآمدی دیجیتال، عوامل سازمانی، عوامل محیطی، نگرش به فناوری و مهارت های نوآورانه و ۲۴ زیرمولفه است. یافته های بخش کمی نشان داد که وضعیت توانمندسازی معلمان در سطح متوسط ارزیابی می شود و بالاترین میانگین مربوط به مولفه نگرش به فناوری (۳.۸۹) و پایین ترین میانگین مربوط به مولفه عوامل سازمانی (۲.۸۷) است. نتایج تحلیل مسیر نشان داد عوامل سازمانی بیشترین تاثیر مستقیم را بر صلاحیت های دیجیتال و خودکارآمدی دیجیتال دارند و نگرش به فناوری نقش میانجی گر معناداری در رابطه بین عوامل سازمانی و مهارت های نوآورانه ایفا می کند. بر اساس یافته ها، نتیجه گیری می شود که توانمندسازی دیجیتال معلمان مفهومی چندبعدی است و ارتقای آن مستلزم توجه هم زمان به عوامل فردی، سازمانی و محیطی است. اگرچه معلمان نگرش نسبتا مطلوبی نسبت به فناوری دارند، اما موانع سازمانی به عنوان مهم ترین چالش پیش روی توانمندسازی دیجیتال شناسایی شدند. بنابراین، بهبود شرایط سازمانی می تواند به عنوان نقطه ورود موثر برای ارتقای توانمندسازی دیجیتال معلمان در نظر گرفته شود. پیشنهاد می شود که سیاست گذاران آموزشی با تامین زیرساخت های فناورانه، طراحی برنامه های توسعه حرفه ای مستمر و ایجاد شبکه های همکاری بین معلمان، زمینه را برای توانمندسازی دیجیتال فراهم آورند. همچنین انجام پژوهش های آینده در زمینه اثربخشی الگوی طراحی شده و بررسی موانع پیاده سازی آن در مناطق محروم توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی معلمان ، عصر دیجیتال ، صلاحیت های دیجیتال ، نظریه داده بنیاد ، آموزش ابتدایی