طراحی تکالیف مهارت محور به جای حافظه محور در دوره ابتدایی

تکالیف تحصیلی، به عنوان یکی از ارکان نظام آموزشی، نقشی تعیین کننده در شکل گیری عادات یادگیری، نگرش به مدرسه و توسعه ی مهارت های شناختی و فراشناختی دانش آموزان ایفا می کنند. با این حال، در بسیاری از مدارس دوره ی ابتدایی، تکالیف غالبا ماهیتی حافظه محور و تکراری دارند و صرفا بر حفظ و بازآوری اطلاعات تاکید می کنند، بدون آنکه زمینه ی پرورش تفکر انتقادی، خلاقیت، حل مسئله و مهارت های زندگی را فراهم آورند. این رویکرد، نه تنها انگیزه و اشتیاق کودکان را نسبت به یادگیری کاهش می دهد، بلکه فرصت های ارزشمند برای رشد مهارت های عالی ذهنی را از آن ها سلب می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی ضرورت و ارائه ی چارچوبی عملی برای طراحی تکالیف مهارت محور به جای تکالیف حافظه محور در دوره ی ابتدایی انجام شده است. این پژوهش با روش ترکیبی (آمیخته) از نوع اکتشافی متوالی انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از روش پدیدارشناسی و مصاحبه با ۲۰ معلم باتجربه و ۱۵ دانش آموز پایه ی چهارم تا ششم، مولفه های تکالیف مهارت محور شناسایی و یک چارچوب مفهومی تدوین گردید. در بخش کمی، تاثیر اجرای تکالیف مهارت محور بر انگیزه ی یادگیری و خودکارآمدی تحصیلی ۴۰ دانش آموز در یک طرح نیمه آزمایشی مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان داد که تکالیف مهارت محور، با ویژگی هایی مانند ارتباط با زندگی واقعی، بازبودن (چندراه حلی)، مشارکت جویی، خلاقیت پروری و تاکید بر فرایند به جای محصول، تاثیر مثبت و معناداری بر انگیزه ی درونی یادگیری، خودکارآمدی و کاهش اضطراب تکلیف دارند.

کلیدواژه ها:

تکالیف مهارت محور ، تکالیف حافظه محور ، دوره ی ابتدایی ، تفکر انتقادی ، انگیزه ی یادگیری.