تلفیق فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرایند یاددهی-یادگیری کلاس درس

این پژوهش، بررسی چگونگی تلفیق اثربخش فناوری اطلاعات و ارتباطات‎ (ICT) ‎در فرایند یاددهی و یادگیری کلاس درس و ارائه یک راه حل عملی برای رفع شکاف بین نظریه و عمل است. علی رغم سرمایه گذاری گسترده بر زیرساخت های فناوری در مدارس، شواهد نشان می دهد که معلمان همچنان در استفاده معنادار از‎ ICT ‎در تدریس روزانه با چالش مواجهند. این مطالعه با روش تحقیق اقدام پژوهی‎ (Action Research) ‎در یک کلاس پایه پنجم دبستان با ۳۰ دانش آموز انجام شد. ابتدا با استفاده از پرسشنامه، مشاهده و مصاحبه، وضعیت موجود تلفیق‎ ICT ‎تحلیل گردید. یافته های مرحله تشخیص نشان داد که مهمترین موانع شامل کمبود مهارت های طراحی آموزشی دیجیتال معلم، نبود الگوی ساختاریافته، و نگرش منفی دانش آموزان به یادگیری غیرفعال با رایانه بود. بر اساس مدل‎ TPACK (Koehler & Mishra, ۲۰۰۹) ‎و چارچوب‎ SAMR (Puentedura, ۲۰۱۴)‎، یک راه حل چهار مرحله ای طراحی شد: (۱) توانمندسازی معلم در طراحی فعالیت های جایگزینی و بازطراحی، (۲) استفاده از سامانه مدیریت یادگیری مدرسه‎ (LMS) ‎برای بارگذاری محتوای تعاملی، (۳) اجرای تکالیف پروژه محور گروهی با تبلت، و (۴) بازخورد آنی از طریق آزمون های الکترونیکی. این راه حل به مدت ۴ هفته به صورت آزمایشی اجرا گردید. نتایج ارزیابی کمی و کیفی نشان داد که میانگین نمرات یادگیری درس علوم از ۱۲.۴ به ۱۷.۲ از ۲۰ افزایش یافت‎ (p < ۰.۰۵) ‎و سطح انگیزه و مشارکت دانش آموزان به میزان ۴۲% بهبود یافت. پس از بازنگری بر اساس نظرات معلم و دانش آموزان، الگوی نهایی در دو کلاس دیگر با موفقیت تعمیم داده شد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که تلفیق‎ ICT ‎زمانی موثر است که با طراحی آموزشی مبتنی بر نیاز، حمایت مستمر از معلم و تغییر نقش معلم از انتقال دهنده به تسهیل گر همراه باشد‎.‎

کلیدواژه ها:

فناوری اطلاعات و ارتباطات ، یاددهی-یادگیری ، کلاس درس ، مدل‎ TPACK ، اقدام پژوهی