نظریه دلبستگی؛ مبانی نظری، سبک های دلبستگی و نقش آن در سلامت روان از کودکی تا بزرگسالی

نظریه دلبستگی یکی از اثرگذارترین چارچوب های نظری در روان شناسی رشد، شخصیت و روان شناسی بالینی است که نخستین بار توسط جان بالبی مطرح و سپس توسط مری اینسورث و پژوهشگران بعدی بسط داده شد. این نظریه بر آن است که کیفیت پیوند هیجانی اولیه میان کودک و مراقب اصلی، بنیانی برای شکل گیری الگوهای درونی کارکردی، تنظیم هیجان، ادراک از خود و دیگران و نیز کیفیت روابط بین فردی در سراسر زندگی فراهم می کند. هدف مقاله حاضر، بررسی جامع نظریه دلبستگی، سیر تحول آن، سبک های دلبستگی در کودکی و بزرگسالی، عوامل موثر بر شکل گیری دلبستگی و نقش آن در سلامت روان است. در این مقاله، ابتدا مبانی نظری دلبستگی و مفاهیم اصلی آن شامل رفتار دلبستگی، پایگاه امن و الگوهای درونی کارکردی توضیح داده می شود. سپس طبقه بندی سبک های دلبستگی شامل دلبستگی ایمن، ناایمن اجتنابی، ناایمن دوسوگرا/اضطرابی و آشفته بررسی می گردد. در ادامه، پیوند دلبستگی با تنظیم هیجان، خودپنداره، روابط عاطفی بزرگسالی و آسیب شناسی روانی تبیین می شود. شواهد پژوهشی نشان می دهد که دلبستگی ناایمن با خطر بیشتر مشکلاتی چون اضطراب، افسردگی، افکار خودکشی، مشکلات بین فردی و دشواری در بازیابی روان شناختی همراه است، در حالی که دلبستگی ایمن با تاب آوری، سلامت روان و روابط رضایت بخش تر ارتباط دارد. در پایان، دلالت های بالینی و آموزشی نظریه دلبستگی در حوزه های مشاوره، روان درمانی و فرزندپروری مورد بحث قرار می گیرد‎.‎

کلیدواژه ها:

دلبستگی ، بالبی ، اینسورث ، سبک های دلبستگی ، سلامت روان ، تنظیم هیجان ، روابط بین فردی