از معمار تا همکار سایبری؛ بازتعریف هویت حرفه ای معلم در عصر هوش مصنوعی: یک مرور روایتی

ظهور هوش مصنوعی مولد، نظام های آموزشی را با تحولاتی بی سابقه مواجه ساخته است که فراتر از تغییر ابزارها، به بازتعریف بنیادین هویت حرفه ای معلمان انجامیده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی ابعاد این دگرگونی، به بررسی بحران های سه گانه در هویت حرفه ای معلم (بحران در نقش متصدی بازنمایی دانش، بحران در معماری برنامه درسی و بحران در تسهیل گری یادگیری) پرداخته و راهبردهای بازتعریف این هویت را در عصر هوش مصنوعی تبیین می کند. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مرور روایتی انجام شده است. جامعه پژوهش شامل کلیه منابع علمی مرتبط با موضوع بوده و نمونه گیری به صورت هدفمند از میان مقالات علمی-پژوهشی، کتب تخصصی و گزارش های معتبر بین المللی انجام شده است. برای گردآوری داده ها، جستجو در پایگاه های نورمگز، مگیران، SID، Google Scholar، Scopus و Web of Science با استفاده از کلیدواژه های مرتبط صورت گرفت. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی مولد با توانایی های بی نظیر خود در بازنمایی دانش، طراحی برنامه های درسی شخصی سازی شده و تسهیل یادگیری، اقتدار سنتی معلم را در هر سه حوزه به چالش کشیده است. در پاسخ به این بحران ها، هویت جدید معلم در قالب نقش های چندگانه «مربی انتقادی»، «تسهیل گر تفکر»، «ناظر اخلاقی»، «مربی شهروندی دیجیتال» و «تصمیم گیرنده مبتنی بر داده» بازتعریف می شود. بااین حال، تحقق این هویت بازتعریف شده با چالش هایی چون ضعف در توسعه حرفه ای، مقاومت نسلی، نابرابری زیرساختی و معضلات اخلاقی مواجه است. نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت بازنگری در برنامه های درسی تربیت معلم، سرمایه گذاری در توانمندسازی دیجیتال معلمان و تدوین چارچوب های اخلاقی برای استفاده از هوش مصنوعی در آموزش تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، هویت حرفه ای معلمان ، بازتعریف نقش معلم ، آموزش و پرورش ، مرور روایتی.