سبک های مدیریت کلاس درس در نظام آموزش و پرورش: مروری تحلیلی بر مبانی نظری، گونه شناسی و پیامدهای تربیتی

مدیریت کلاس درس یکی از ارکان اساسی کیفیت آموزش و پرورش است که تاثیر مستقیمی بر پیشرفت تحصیلی، رفتار و سلامت روانی-اجتماعی دانش آموزان دارد. پژوهش حاضر با هدف مرور تحلیلی سبک های مدیریت کلاس درس در نظام آموزش و پرورش و بررسی مبانی نظری، گونه شناسی و پیامدهای تربیتی آن ها انجام شده است. این مقاله به روش مرور تحلیلی و با بررسی نظام مند ۸۷ مطالعه معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی ۲۰۰۳-۲۰۲۵ تدوین شده است. جستجوی نظام مند در پایگاه های‎ ‎Web of Science، Scopus، ERIC، ScienceDirect، Springer ‎و پایگاه های علمی داخلی با کلیدواژه های‎ ‎‎«classroom management»‎، ‎«classroom management styles»‎، ‎«authoritative teaching»‎، ‎«teacher ‎self-efficacy» ‎و معادل های فارسی آن ها انجام شد. یافته ها نشان می دهد که سبک های مدیریت کلاس عمدتا در چهار گونهی مقتدرانه، استبدادی، سهل گیرانه و بی توجه طبقه بندی می شوند که ریشه در نظریهی سبک های فرزندپروری بامریند (۱۹۶۶) دارد. سبک مقتدرانه با تعادل میان کنترل و حمایت عاطفی، بیشترین پیامدهای مثبت را در زمینهی پیشرفت تحصیلی، انگیزه، خودتنظیمی و تعاملات اجتماعی دانش آموزان به همراه دارد. در مقابل، سبک های استبدادی و سهل گیرانه با پیامدهای منفی نظیر اضطراب، کاهش انگیزه و ضعف در مهارت های اجتماعی همراه هستند. همچنین، یافته ها نشان می دهد که خودکارآمدی مدیریت کلاس معلمان تحت تاثیر عوامل فردی (تجربه، باورهای سازنده گرا، استرس شغلی)، عوامل کلاسی (جو کلاس، رابطهی معلم-دانش آموز) و عوامل سازمانی (رهبری مدرسه، فرهنگ مدرسه) قرار دارد. در بخش بحث، یافته های پژوهش با پژوهش های پیشین مقایسه شده و در بخش نتیجه گیری، پیشنهادهایی برای توانمندسازی معلمان، بازنگری در برنامه های درسی تربیت معلم و طراحی مداخلات مبتنی بر شواهد ارائه شده است‎.‎

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس درس ، سبک های مدیریت کلاس ، سبک مقتدرانه ، خودکارآمدی معلم ، تعلیم و تربیت