واکاوی پدیده «بزرگسالی زودرس» در کودکان ابتدایی تحت تاثیر رسانه های اجتماعی

دوران کودکی در ادبیات روان شناسی رشد و علوم تربیتی، همواره به عنوان برهه ای حساس، تعیین کننده، بی بدیل و غیرقابل تکرار برای رشد طبیعی ابعاد شناختی، هیجانی، جسمانی، اخلاقی و اجتماعی انسان شناخته شده است. با این حال، در دهه های اخیر، ظهور و گسترش بی سابقه فناوری های نوین ارتباطی، هوش مصنوعی و به طور خاص پلتفرم های رسانه های اجتماعی، مرزهای سنتی، تاریخی و تعریف شده میان دنیای معصومانه و محافظت شده کودکی و دنیای پیچیده، پرالتهاب و بی رحم بزرگسالی را به شدت مخدوش و حتی منهدم کرده است. این پژوهش جامع با هدف واکاوی همه جانبه و عمیق پدیده نوظهور، پنهان و به شدت نگران کننده «بزرگسالی زودرس» (Kids Getting Older Younger - KGOY) در کودکان مقطع ابتدایی (گروه سنی ۷ تا ۱۲ سال) تحت تاثیر شبکه های اجتماعی انجام شده است. رسانه هایی نظیر اینستاگرام، تیک تاک، اسنپ چت، یوتیوب و توییتر با ارائه الگوریتم های اعتیادآور، محتوای بدون فیلتر، الگوهای رفتاری پیچیده، ترویج مصرف گرایی افراطی و تحمیل استانداردهای زیبایی مختص بزرگسالان، کودکان را به صورت روزمره در معرض سطحی از اطلاعات، تنش ها و تجربه هایی قرار می دهند که با ظرفیت های عصبی، سطح رشد شناختی و بلوغ عاطفی آن ها هیچ گونه همخوانی و تناسبی ندارد.در این راستا، پژوهش حاضر با اتخاذ روش کیفی و توصیفی-تحلیلی، و مبتنی بر رویکرد مرور نظام مند (Systematic ‎Review) منابع معتبر علمی، مقالات پژوهشی، پایان نامه های دانشگاهی و کتب مرجع انجام شده است. اطلاعات مورد بررسی با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی و قیاسی مورد واکاوی، کدگذاری و مفهوم سازی قرار گرفته اند. یافته های تحقیق نشان دادند که مواجهه زودهنگام، مستمر و کنترل نشده با مفاهیم بزرگسالانه در فضای مجازی، منجر به دگردیسی های بنیادین و چندلایه در سبک زندگی دانش آموزان شده است. این تغییرات شامل دگرگونی در سبک پوشش و گرایش به مدهای نامتناسب با سن، تغییر شگرف در دایره واژگان و استفاده از ادبیات کنایه آمیز بزرگسالان، بلوغ زودرس روانی و فکری، افزایش چشمگیر اختلالات اضطرابی نظیر فومو (ترس از دست دادن)، کمال گرایی منفی، نارضایتی از تصویر بدنی، گرایش به انزوای اجتماعی و در نهایت از بین رفتن معصومیت، تخیل و سادگی دوران کودکی می باشد.همچنین، نتایج تحلیل ها نشان دادند که رسانه های اجتماعی با ایجاد یک «فرهنگ هژمونیک همتایان مجازی»، ساختارهای سنتی خانواده را دچار فروپاشی کرده و مرجعیت تربیتی و دانشی والدین و مربیان را به شدت تضعیف نموده اند. فقدان نظارت همدلانه والدینی، ضعف مفرط سواد رسانه ای در نهاد خانواده، و عدم وجود قوانین سخت گیرانه برای تایید و رده بندی سنی در پلتفرم های دیجیتال، به عنوان کاتالیزورهای اصلی تشدید این بحران شناسایی شدند. یافته های این پژوهش با تاکید بر لزوم بیداری تربیتی، هشدار می دهند که بحران زوال کودکی نیازمند مداخله فوری پژوهشگران، جامعه شناسان، روان شناسان و سیاست گذاران است تا از شکل گیری نسلی که بدون گذراندن طبیعی مراحل رشد، به صورت مصنوعی پرتاب به دنیای بزرگسالی شده اند، جلوگیری به عمل آید.

کلیدواژه ها:

بزرگسالی زودرس (KGOY) ، روان شناسی رشد رسانه ، زوال کودکی ، سواد دیجیتال ، دانش آموزان مقطع ابتدایی ، اختلالات اضطرابی ، دگردیسی هویتی ، پلتفرم های تصویرمحور.