بررسی نقش وضعیت سطح زیرکشت و تولید دو محصول استراتژیک گندم و پسته در اقتصاد جامعه و رشد جمعیت

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش سطح زیرکشت و تولید دو محصول راهبردی گندم و پسته در اقتصاد کشاورزی و تحلیل ارتباط احتمالی آن ها با تحولات جمعیتی استان های ایران است. .بنابراین این تحقیق به صورت کتابخانه ای و فضای مجازی در سال ۱۴۰۵ انجام گرفت . در این تحقیق داده های مطالعه از آمارنامه های کشاورزی، اطلاعات جمعیتی ، سایت وزارت جهاد کشاورزی، انجمن پسته ایران، آمارنامه ایران و منابع رسمی گردآوری و سازماندهی گردید. سپس توسط نرم افزارآماری Spssو Amos اطلاعات ۳۱ استان کشور از نظر مساحت، جمعیت، نرخ رشد جمعیت، سطح برداشت، میزان تولید و ارزش تقریبی تولید گندم و پسته تجزیه گردید. برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی، نمودارهای مقایسه ای، تحلیل خوشه ای، ضریب همبستگی پیرسون و مدل مسیر استفاده شد. براساس تقسیمات کشوری ایران دارای ۳۱ استان است که بزرگ ترین استان کرمان و کوچک ترین استان البرزاست. استانهای کشور از لحاظ وضعیت تراکم جمعیت، استان تهران پرتراکم ترین و استان خراسان جنوبی کم تراکم ترین استانهای کشور است. نتایج نشان داد توزیع تولید دو محصول در کشور نامتوازن است؛ تولید پسته در استان های خشک و دارای سابقه باغداری، به ویژه کرمان، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، سمنان و یزد متمرکز است، در حالی که تولید گندم گستره جغرافیایی وسیع تری دارد و خوزستان، کردستان، گلستان، کرمانشاه، آذربایجان غربی و فارس از کانون های مهم آن به شمار می روند. ماتریس همبستگی نشان داد میان مساحت استان و تولید پسته رابطه مثبت و معنی دار وجود دارد، اما رابطه مستقیم تولید گندم و پسته با نرخ رشد جمعیت معنی دار نبود. در مجموع، گندم از مسیر امنیت غذایی، ثبات عرضه و اشتغال زراعی و پسته از مسیر ارزآوری، اشتغال باغی، صنایع تبدیلی و تجارت خارجی بر اقتصاد جامعه اثرگذارند و اقتصاد و نیز به دلیل ایجاد اشغال و افزایش درآمد باشد بر د رشد جمعیت بصورت غیر مستقیم اثر گزار است.

کلیدواژه ها:

گندم ، پسته ، سطح زیرکشت ، اقتصاد کشاورزی ، رشد جمعیت ، امنیت غذایی