طراحی الگوی یکپارچه کنترل و نظارت بر اسناد هزینه شهرداری با رویکرد پیشگیری از انحراف از بودجه مصوب

کنترل و نظارت بر اسناد هزینه در شهرداری ها به عنوان یکی از حساسترین و خطیرترین وظایف نظام مالی بخش عمومی، نقشی بیبدیل در حفظ انضباط بودجه ای، شفافیت مالی و پیشگیری از تضییع بیت المال ایفا می کند. ذیحساب شهرداری به عنوان دروازه بان مالی و آخرین خط دفاعی قبل از هرگونه پرداخت، مسئولیت احراز صحت، قانونیت و انطباق کامل اسناد هزینه با بودجه مصوب شورای شهر، قوانین محاسبات عمومی و آیین نامه معاملات شهرداری را بر عهده دارد. با این حال، بررسیهای میدانی و گزارشهای دیوان محاسبات نشان می دهد که در بسیاری از شهرداری های کشور، فرآیند کنترل اسناد هزینه به صورت سنتی، پراکنده و فاقد یک الگوی یکپارچه و نظاممند انجام می شود و این امر منجر به ناهماهنگی بین واحدهای درخواست کننده، واحد مالی و ذیحسابی، کاهش دقت و سرعت کنترل، افزایش ریسک خطاهای محاسباتی، مغایرت های بودجه ای، اضافه پرداخت ها و در نهایت اخطارهای سنگین دیوان محاسبات می گردد. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی یکپارچه کنترل و نظارت بر اسناد هزینه شهرداری با رویکرد پیشگیری از انحراف از بودجه مصوب انجام شده است. این الگو در هفت گام اصلی شامل استخراج و دسته بندی ردیف های بودجه مصوب، طراحی فرم های استاندارد درخواست تعهد و اسناد هزینه، استقرار فرآیند بررسی اولیه در واحد درخواست کننده، ارسال اسناد به واحد مالی و ذیحسابی برای کنترل نهایی، طراحی چک لیست ۵۰ آیتمی کنترل ذیحساب، ثبت نتیجه کنترل در فرم استاندارد و بایگانی مستندات کنترل تدوین شده است. خروجی نهایی پژوهش، دفترچه راهنمای جامعی برای واحد مالی و ذیحسابی شهرداری شامل جدول دسته بندی ردیف های بودجه و کدهای حسابداری، فرم های استاندارد درخواست تعهد و اسناد هزینه، چک لیست ۵۰ آیتمی کنترل ذیحساب، فرم ثبت نتیجه کنترل و دستورالعمل بایگانی و پاسخگویی به دیوان محاسبات می باشد. مطالعه موردی اجرای این الگو در یکی از شهرداری های کشور نشان داد که استقرار الگوی یکپارچه کنترل اسناد هزینه، موجب کاهش چشمگیر خطاهای مالی، کاهش اخطارهای دیوان محاسبات، افزایش شفافیت و انضباط مالی و ارتقای سلامت نظام مالی شهرداری شده است.

کلیدواژه ها:

کنترل اسناد هزینه ، پیشگیری از انحراف بودجه ، ذیحساب ، چک لیست کنترل مالی