طراحی الگوی یکپارچه وصول عوارض و بدهی های معوق شهرداری با رویکرد اولویت بندی بدهکاران

مطالبات معوق شهرداری ها یکی از موانع ساختاری پایداری مالی این نهادهای عمومی غیردولتی محسوب می شود و سالانه حجم قابل توجهی از منابع درآمدی بالقوه را از چرخه تامین مالی پروژه های عمرانی و خدمات شهری خارج می سازد. با وجود تکیه بر چارچوب های قانونی همچون قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها مصوب ۱۴۰۱، ماده ۷۷ قانون شهرداری و آیین نامه طرز وصول عوارض شهرداری، آنچه در عمل به عنوان خلا اصلی قابل شناسایی است، نبود یک نظام علمی و ساختاریافته برای اولویت بندی بدهکاران بر اساس شاخص های عینی و قابل اندازه گیری است. در بسیاری از شهرداری های کشور، تلاش های وصولی به صورت یکسان و بدون تمایز میان بدهکاران خرد و کلان توزیع می شود که این امر نه تنها به هدررفت منابع انسانی و زمانی انجامیده، بلکه موجب غفلت از بدهکاران بزرگی شده است که سهم عمده ای از مطالبات معوق را به خود اختصاص داده اند. این مقاله با هدف طراحی الگوی عملیاتی و گام به گام برای وصول یکپارچه و سیستماتیک عوارض و بدهی های معوق شهرداری تدوین شده است و بر اولویت بندی بدهکاران بر اساس شاخص هایی نظیر مبلغ بدهی، مدت معوق بودن، توان مالی، سابقه پرداخت و میزان تاثیر بر درآمد شهرداری تاکید دارد. الگوی پیشنهادی در هفت گام اصلی و مبتنی بر اصول مدیریت مالی، تحلیل داده های مالی و تجارب موفق شهرداری های داخلی و خارجی تدوین شده و خروجی نهایی آن شامل دفترچه راهنمای جامع برای واحدهای درآمد، حسابداری و وصول شهرداری است. مطالعات موردی اجرای این الگو در دو منطقه شهرداری نشان می دهد که با استقرار نظام اولویت بندی علمی، نرخ وصول مطالبات معوق تا ۵۰ درصد افزایش، زمان وصول تا ۴۰ درصد کاهش و بهره وری نیروی انسانی تا ۳۰ درصد بهبود می یابد.

کلیدواژه ها:

وصول عوارض ، اولویت بندی بدهکاران ، مطالبات معوق ، شاخص های وزنی ، درآمد شهری