طراحی الگوی نگهداشت و کاهش جابجایی کارکنان خدمات شهری با رویکرد توسعه منابع انسانی در شهرداری

نیروی انسانی در حوزه خدمات شهری شهرداری ها، شامل کارکنان فعال در نظافت معابر، جمع آوری و دفع پسماند، نگهداری فضای سبز و مبلمان شهری، به دلیل مواجهه با شرایط کاری دشوار و طاقت فرسا، شیفت های کاری طولانی و بعضا در ساعات غیرمتعارف، حقوق و مزایای ناکافی در مقایسه با سختی کار، امنیت شغلی پایین به ویژه در میان نیروهای شرکتی و حجمی، و عدم برخورداری از حمایت های روانی و اجتماعی لازم، همواره با نرخ بالای جابجایی و ترک خدمت مواجه هستند که این پدیده هزینه های سنگین جذب و آموزش نیروهای جایگزین، کاهش بهره وری و تداوم خدمات، و افت کیفیت خدمات ارائه شده به شهروندان را برای شهرداری ها به همراه دارد. هدف اصلی این مقاله، طراحی یک الگوی عملیاتی و گام به گام برای نگهداشت و کاهش جابجایی این گروه از کارکنان با بهره گیری از رویکردهای نوین مدیریت توسعه منابع انسانی است. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق آمیخته شامل مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مدیران و کارشناسان منابع انسانی و خدمات شهری، توزیع پرسشنامه میان نمونه ای از کارکنان حوزه خدمات شهری در چندین منطقه شهرداری تهران و کلانشهرهای ایران، و تحلیل داده های پرسنلی و گزارش های عملکردی موجود، به شناسایی و دسته بندی عوامل کلیدی موثر بر جابجایی پرداخته و سپس با بهره گیری از نظریه های انگیزش نظیر نظریه دو عاملی هرزبرگ، نظریه انتظار وروم و نظریه عدالت سازمانی آدامز، الگویی هفت گانه برای نگهداشت نیروی انسانی تدوین نموده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مهم ترین عوامل موثر بر ترک خدمت کارکنان خدمات شهری به ترتیب اولویت عبارتند از: نارضایتی از حقوق و مزایا، عدم امنیت شغلی، فرسودگی شغلی ناشی از فشار کاری بالا، فقدان مسیر پیشرفت شغلی روشن، و ضعف در روابط انسانی و حمایت های روانی در محیط کار. الگوی پیشنهادی این مقاله شامل هفت گام اصلی از شناسایی عوامل جابجایی تا تدوین دستورالعمل جامع نگهداشت است که با استقرار آن در یک مطالعه موردی در یکی از مناطق شهرداری تهران، نرخ جابجایی کارکنان خدمات شهری تا پنجاه درصد کاهش، هزینه های جذب و آموزش تا چهل درصد کاهش، و رضایت شغلی و بهره وری این نیروها تا دو برابر افزایش یافته است.

کلیدواژه ها:

نگهداشت کارکنان ، جابجایی نیروی انسانی ، خدمات شهری ، توسعه منابع انسانی